ÜNİTE 3 — HER ŞEYİN BAŞI SAĞLIK

A. CAN BOĞAZDAN GELİR

OKUMA

a man blowing his nose into a tissue, a woman sitting beside him

1Aşağıdaki metindeki boşlukları gereklilik kipi ile ( –mAlI ) tamamlayalım.

DENGELİ BESLENİYOR MUSUN?

Steven: Burcu, sen hemşirelik bölümünde okuyorsun. Bana yardım eder misin?
Burcu: Tabii ki, bir sağlık sorunun mu var?
Steven: Emin değilim. Son günlerde kendimi çok halsiz hissediyorum. Hiç enerjim yok. Sık sık da grip oluyorum. Sence ne yap1 ?
Burcu: Bence ilk iş bir doktordan randevu al2 . Ama sana birkaç soru soracağım. Belki beslenme düzenin yüzünden böyle hissediyorsundur.
Steven: Beslenme düzenim Türkiye'de çok değişti. Haklı olabilirsin.
Burcu: Öğünlerin düzenli ve dengeli mi?
Steven: Nasıl yani?
Burcu: Mesela her sabah kahvaltı yapıyor musun? Yemeklerini her gün aynı saatlerde yiyor musun?
Steven: Hayır, aslında çoğu zaman kahvaltı yapmıyorum. Sadece kahve içiyorum. Her gün farklı saatlerde yemek yiyorum. Bazen akşam yemeğini gece 23.30'da yiyorum.
Burcu: İşte bu çok sağlıksız. Sağlıklı bir vücut için herkes mutlaka kahvaltı yap3 . Yemek saatlerin de çok önemli. Gece uyumadan önce yemek ye4 . Bu çok sağlıksız. Peki, gün boyu neler yiyorsun? Dengeli besleniyor musun?
Steven: Genelde dışarıdan yemek söylüyorum. Çoğunlukla pizza, dürüm gibi hazır şeyler yiyorum.
Burcu: Steven! Bu beslenme düzenini bir an önce bırak5 ! Yemeklerini kendin yap6 .
Steven: Kendim mi yap7 ? Ben yemek yapmayı bilmiyorum ki.
Burcu: Ciddi misin? Bence bu yüzden sürekli hasta oluyorsun ve enerjin yok. Bence bir gün beraber yemek pişir8 . Ben sana yemek yapmayı ve sağlıklı beslenmeyi öğret9 . Sen de artık hazır gıdalar tüket10 .
Steven: Tamam tamam. Deneyeceğim. Sence yine de doktora git11 ?
Burcu: Evet, bir an önce bir dahiliye doktorundan randevu al12 ve kan tahlili yaptır13 . Böylece bir vitamin eksikliğin var mı, öğreniriz. Sonra birlikte beslenme programını bu eksikliklere göre hazırla14 .
Steven: Çok teşekkür ederim Burcu. En kısa zamanda doktordan randevu alacağım.

DİL BİLGİSİ

2Aşağıdaki boşlukları gereklilik kipi ile ( –mAlI ) tamamlayalım.

1. Arkadaşlarımı çağırmadan önce evi temizle .
2. Gece yatarken bütün elektronik cihazlarınızı kapat .
3. Vize almak için nereye git ?
4. Sınıftaki herkes kısa bir konuşma yap .
5. Avukat Beyi görmek için ne zaman gel ?
6. Biz yarın saat 08.00'da ofiste ol .
7. Sence ona doğruları söyle , söyle ?
8. Anne! Bu kitabı yarına kadar bitir ?
9. Acaba Damla da toplantıya katıl ?
10. İşlerini zamanında bitirip teslim et .
11. Bu dosyayı da imza ?
12. Onlar hastanede bu kadar yüksek sesle konuş .
13. Metro durağına gitmek için hangi yolu kullan ?
14. İstanbul'da ilk önce Topkapı Sarayını gör .
15. Doktor Bey! Yarın mutlaka hastaneye gel ?
16. Öğrenciler, dersleri başlamadan 10 dakika önce sınıfta ol .
17. İnsanlar birbirlerine saygı ve hoşgörü göster .
18. Sağlıklı olmak için abur cubur ye .
19. İnsanlar özel araba kullanmak yerine toplu taşıma araçlarını kullan .
20. Doğum günümde tüm sevdiklerim yanımda ol .

3Aşağıdaki cümlelerin hangi anlamda olduğunu bulalım. Cümlelerin karşısına "zorunluluk", "tavsiye" ya da "tahmin" yazalım.

1. Kapıda Deniz'in arabasını gördüm. Evde olmalı. ()
2. Antalya çok güzel bir şehir. Türkiye'ye gelmişken görmelisiniz. ()
3. Sınavda birbirinizle konuşmamalısınız. ()
4. Kapalı alanlarda sigara içmemelisiniz. ()
5. Evde çok sıkıldın. Biraz dışarı çıkıp hava almalısın. ()
6. Kitabımı bulamıyorum. Okulda unutmuş olmalıyım. ()
7. Sence bu akşam hangi elbisemi giymeliyim? ()
8. Mutfaktan güzel kokular geliyor. Ev arkadaşım yemek yapıyor olmalı. ()
9. Her akşam uyumadan önce birkaç sayfa kitap okumalısın. ()
10. Banka bilgilerinizi kimseyle paylaşmamalısınız. ()

4Aşağıdaki durumlara uygun tavsiyeler yazalım.

1. Akşam çok geç uyudum ve sabah uyanamadım. İşe geç kaldım.
   .
2. Yeni bir telefon çıkmış, pek çok özelliği varmış. Ama biraz pahalı.
   .
3. Son zamanlarda çok kilo aldım. Spor yapıyorum ama yine de kilo veremiyorum.
   .
4. Arkadaşım bana sık sık yalan söylüyor.
   .
5. Üniversiteden yeni mezun oldum. İş bulmak istiyorum.
   .

5Aşağıdakileri eşleştirelim.

B. ŞİFA OLSUN

OKUMA

1Aşağıdaki metinde uygun kelimenin altını çizelim.

a young man and a young woman talking across a table

HERKES HASTA

Mehmet: Bugün ne kadar az kişi geldi sınıfa?
Fatima: Evet ya. Salgın varmış.
Mehmet: Aa hiç duymadım. Ne zamandır var?
Fatima: Sen evde kalıyorsun bu yüzden duymaman normal. Bizim yurtta da herkes hasta. Muhtemelen sınıftakiler de hasta olmuşlardır. Pek çoğu yurtta kalıyor.
Mehmet: Ne salgını peki bu?
Fatima: Influenza yani grip salgını. Çok hızlı bulaşıyor. Özellikle aynı odada olmak ya da aynı eşyaları kullanmak çok tehlikeli. Çok dikkatli olmama / olmak (1) gerekli.
Mehmet: Peki, yurtta ne yapıyorsun? Nelere dikkat ediyorsun? "Odam kalabalık" demiştin.
Fatima: Evet, bundan sonra daha da dikkat etmek / etmeye (2) gerekecek. Çünkü odamda iki kişi hasta.
Mehmet: Doktora gitmiyorlar mı?
Fatima: Bir tanesinin ateşi çok çıkınca dün akşam ambulans çağırmamız / çağırmaya (3) gerekti. Ambulans gelmeden önce kızı hemen banyoya soktuk ve ılık bir duş almasına yardım ettik. Sonra ateşi biraz düştü.
Mehmet: Hay Allah. Çok geçmiş olsun arkadaşına.
Fatima: Sağ ol. Diğer arkadaşım da biraz halsizdi ve öksürüyordu. Onun dinlenmesi / dinlenmeye (4) lazım. Yurtta yatıyor hep.
Mehmet: Ona da geçmiş olsun. Senin de kendini koruman / korumaya (5) lazım. Arkadaşlarınla sakın havlu ya da kıyafetlerini paylaşma. Ayrıca odanızı sık sık havalandırmanız gerek / zorunda (6).
Fatima: Evet ama kış mevsimindeyiz ve zaten iki kişi hasta.
Mehmet: Olsun. Anlıyorum sıcak bir odada kalmak istiyorsunuz ama birbirinizin sağlığını düşünmek / düşünmeye (7) mecburiyetindesiniz.
Fatima: Oda arkadaşlarım çok anlayışlılar. İlaçlarını düzenli olarak alıyorlar ve hapşırırken kağıt mendil kullanıyorlar. İkisi de çok bilinçli kızlar.
Mehmet: Anlayışlı olmalarına sevindim. Umarım hasta olmazsın ama gene de kendini koru. Baksana sınıfta kimse yok. Bu gidişle gelecek hafta öğrenciler geldikten sonra hocanın konuları tekrar etmesi / tekrar etmeye (8) gerekecek.

DİL BİLGİSİ

2Aşağıdaki cümleleri uygun eklerle tamamlayalım.

1. Türkçe dersine girmeden önce yanınıza kitabınızı al lazım.
2. Geçen hafta pasaportomu ^sic evde unutmuşum. Eve geri dön gerekti.
3. Tatile giderken kedimi anneme bırak gerekiyor çünkü otel hayvanları kabul etmiyor.
4. Kapalı mekanlarda kimsenin şapka tak lazım.
5. Anne odamı şimdi topla zorunda mıyım?
6. Öğretmenimize bir telefon geldi ve dersten çık gerekti.
7. Sana güveniyorum. Bu e-posta gizli bu yüzden kimseye göster gerek.
8. Yasaya göre sürücüler yaya geçidinde yayalara yol ver mecbur.
9. Ben köpeğimle her gün dışarıda yürüyüş yap zorundayım.
10. Otobüsümüz on dakika sonra kalkıyor. Geç kal lazım.
11. Akşamları ve hafta sonu çalış zorundayız yoksa proje bitmeyecek.
12. Oradaki levhaya bak. Burada bekle zorundayız.
13. Onun üzülmesini istemiyorum bu yüzden dikkatli konuş gerekiyor.
14. Bu dersi geç mecburum. Başka şansım yok.
15. Yarın sabah okula otobüsle git gerekecek çünkü arabam tamirde.
16. Öğrencilerin ödevlerini yapmayı unut gerek.
17. Hastane için para öde zorunda çünkü sigortası yok.
18. Evde yiyecek bir şeyler hazırla mecburuz çünkü restoranda yemek çok pahalı ve bu ayki harçlığımız bitti.
19. Elif'in seminere katılmadan önce kayıt ol gerekiyor.
20. Erkek kardeşim konservatuvar öğrencisi bu yüzden her gün enstrümanıyla pratik yap gerekiyor.

3Aşağıdaki sorunlarla tavsiyeleri eşleştirelim.

4Uygun seçeneği işaretleyelim.

1. Arkadaşım eşinden boşanıyor. İyi bir avukatla lazım.
   a. görüşmek · b. görüşmesi · c. görüşmeye
2. O sana asla yalan söylemez. Hemen onu arayıp onunla gerekiyor.
   a. konuşmak · b. konuşmaya · c. konuşman
3. Hem çok ateşin var hem de öksürüyorsun. Dondurma lazım.
   a. yememen · b. yememeye · c. yememek
4. Müdür kötü bir karar verdi ve şirket büyük zarar etti. Daha sonra onun istifa etmesi .
   a. gerekti · b. mecburdu · c. mecburiyetindeydi
5. Sence haberi ona da söylemememiz ?
   a. gerekiyor mu · b. lazım mıyız · c. mecburiyetinde miyiz
6. Şirket Avrupa'ya da yatırım yapmak böylece daha fazla satış yapabilir.
   a. lazım · b. zorunda · c. gerek
7. Bu yemekleri lazım yoksa zehirlenebiliriz.
   a. yemememiz ^sic · b. yememeye · c. yememesi
8. Türkiye'ye tekrar lazım çünkü bu tatilde çok az yeri gezebildin.
   a. gelmesi · b. gelmek · c. gelmen
9. Bugün emlakçıya haber mecburuz yoksa o evi başkası tutacak.
   a. vermemiz · b. vermek · c. vermeye
10. Tüm öğrenciler yüksek lisanstan önce dil sınavına zorunda.
    a. girmeleri · b. girmeye · c. girmek
11. Kitabı okulun kütüphanesine bugün mecburiyetindeyim yoksa ceza yerim.
    a. iade etmek · b. iade etmem · c. iade etmeye
12. Yarın alışverişe gitmeden önce liste yapacağım. Önemli malzemeleri lazım.
    a. unutmamaya · b. unutmamam · c. unutmaması
13. Geçen ay kaza yaptım ve zararı benim ödemem . Bu yüzden hiç param kalmadı.
    a. gerekti · b. gerek · c. gerekiyor
14. Fakülte yönetimine göre bölümlerde daha fazla asistanın gerekiyor.
    a. çalışmak · b. çalışması · c. çalışmaya
15. Buzdolabının garantisi devam ediyor mu? Yoksa servise para vermem ?
    a. mecbur muyum · b. gerekecek mi · c. zorunda mıyım

5Aşağıdaki cümleleri tamamlayalım.

1. Türkçe çalışırken .
2. Okulda/ işte sunum yaparken .
3. Türk kahvesi pişirirken .
4. çok dikkatli olmak gerekecek.
5. Hepimiz mecburiyetindeyiz.

C. RUH SAĞLIĞI

OKUMA

HASTANEYE GİTMEM GEREK

1Aşağıdaki boşlukları gereklilik kipi ile dolduralım.

a smiling older woman talking on the phone; an older woman with glasses talking on the phone and gesturing

Nermin: Sedacığım, merhaba. Nasılsın?
Seda: İyiyim Nerminciğim. Sen nasılsın?
Nermin: Ben sana bir şey danışmak istiyorum. Dün geceden beri hiç durmadan kaşınıyorum. Bugün bir hastaneye git1 . Sen geçen gün bir hastaneyi tavsiye ettin ama adını hatırlayamıyorum.
Seda: Nerminciğim çok geçmiş olsun. Yeniçağ Hastanesi olabilir mi? Ben hep o hastaneye gidiyorum.
Nermin: Aaaaa, evet olabilir. Peki randevu al2 ? Yoksa hastaneye randevusuz hemen gidebilir miyim?
Seda: Nerminciğim maalesef hastaneye gitmeden önce randevu al3 . Randevu almadan asla doktorla görüşemezsin.
Nermin: Tamam canım. Teşekkür ederim. Görüşmek üzere.
Seda: Rica ederim. Bana haber ver.

Hastaneye gitmeden önce.... ✎

Nermin: Alo, merhaba. Ben randevu almak istiyorum.
Hastane personeli: Evet, tabi ki buyurun. Şikâyetiniz nedir?
Nermin: Vücudumun her yeri kızardı ve kaşınıyorum. Acilen bir doktordan randevu almam gerekiyor.
Hastane personeli: Bu durum için hemen gel4 . Randevu al5 . Hastanenin acil servisinden giriş yapabilirsiniz. Lütfen fazla zaman kaybetmeden gelin.
Nermin: Yanımda kimlik kartımı getir6 .
Hastane personeli: Hayır, getir7 . Kimlik numaranızı bilmeniz yeterli.
Nermin: Tamam, teşekkür ederim.

Hastanenin Acil Servisinde ✎

Nermin: Merhaba, Ben bir saat önce hasta danışma personeliyle telefonda görüştüm. "Acilden giriş yapabilirsiniz" diye söyledi.
Acil Servis Personeli: Evet, buyurun. Şikâyetiniz neydi?
Nermin: Vücudum kaşınıyor. Hemen bir doktora muayene ol8 .
Acil Servis Personeli: Ama bu durum için acil servise gel9 . Size buradan randevu veremeyiz.
Nermin: Ama telefondaki personel bana "Randevu al10 ." dedi. Ben şimdi ne yapacağım?
Acil Servis Personeli: Maalesef sizi buradan alamayız. Bir üst kattan hasta girişi yap11 .
Nermin: Peki, teşekkür ederim......

DİL BİLGİSİ

2Aşağıdaki boşlukları gereklilik kipi ile dolduralım.

1. Lisede okulumun eğitim dili İngilizceydi. Bu sebeple tekrar İngilizce dersi al .
2. Dersin başlamasına iki saat var, daha erken. Acele et .
3. Öğrencilerin bu ders için kitap al .
4. Benimle buraya kadar gel , ben kendim gidebilirim.
5. Havalimanına o kadar erken git . Çünkü bilet kontrol işlemlerini daha önce yaptık.
6. Sizin yanınızda refakatçi ol . Tek başınıza gelmeniz yeterli.
7. Benimle hastaneye kadar gel . Ben tek başıma gidebilirim, kendimi iyi hissediyorum.
8. Her sayfayı imzala . Son sayfayı imzalaman yeterli.
9. Haftanın her günü spor yap . Bir kaç gün yapman yeterli.
10. Okula gelirken pasaportunuz yanınızda olmalı ama ikametgahınızı getir .

3Uygun seçeneği işaretleyelim.

1. Senin hem spor hem de diyet yapmana . Zaten oldukça formda görünüyorsun.
   a. gerek yok · b. gerekmiyor · c. lazım değil
2. Akşama annemlere gideceğiz. Çocukları okuldan ben alırım. Senin alman .
   a. gerek yok · b. gerekmiyor · c. zorunda değilsin
3. Taner'in evlilik teklifini düşünmelisin. Hemen karar vermek .
   a. mecbur değilsin · b. zorunda değilsin · c. gerekmiyor
4. Nihayet okula geldik. Artık daha fazla yürümemiz .
   a. zorunda değiliz · b. gerekmiyor · c. mecbur değiliz
5. Bu sinemada film izlerken 3D gözlük takmak , yoksa birşey göremezsiniz. ^sic
   a. mecbursunuz · b. gerekmiyor · c. zorundasınız
6. Evde her şey var. Bu hafta alışverişe çıkmamıza .
   a. gerek yok · b. gerekmiyor · c. zorunda değiliz
7. Yarınki sınav için öğrencilerin bu konuya çalışmasına .
   a. gerek yok · b. gerekmiyor · c. zorunda değiller
8. Pasta yaparken annemin tarif defterine bakması . Çünkü çok iyi pasta yapıyor.
   a. gerek yok · b. gerekmiyor · c. zorunda değil
9. Üniversitenin İngilizce kursuna kayıt olacağım. Bu kurs için çok para ödemem .
   a. zorunda değilim · b. mecbur değilim · c. gerekmiyor
10. Küçük sorunlar için doktora gitmen .
    a. gerek yok · b. gerekmiyor · c. mecbur değil

4Aşağıdaki diyaloglardaki boşlukları "gerek" sözcüğünü kullanarak dolduralım.

1. Diyalog a teenage girl and boy talking in a school corridor

• Ahmet, yarın öğretmen telafi sınava yapacak. Senin bu sınava gir1 ?
• Hayır, gir2 . Çünkü ben sınavı geçtim. Senin sınava gir3 ?
• Evet. Benim bu sınava gir4 .
• O zaman sana başarılar dilerim.

2. Diyalog a smiling bank employee at a desk talking with a customer

• Affedersiniz, bankada hesap açtırmak istiyorum. Ne yap5 ?
• Evet, buyurun. Kimlik kartınızı ver6 . Kimliğinizi alabilir miyim?
• Hesap açtırmak için kimlik kartı bilgilerimi ver7 ?
• Evet, kimlik bilgilerinizi öğrenmem gerekiyor, hatta kimliğinizin fotokopisini al8 .
• Buyurun, kimlik kartım.
• Hanımefendi, maalesef size hesap açamayız.
• Neden?
• Hesap açmamız için 18 yaşından büyük ol9 .

3. Diyalog two young men laughing and talking

• Saray Bosna'ya gitmek için ne yap10 ?
• Öncelikle bir pasaport al11 .
• Pasaportum var. Başka? Vize al12 ?
• Sen Türksün. Bosna Hersek Türklerden vize istemiyor. Bu sebeple vize al13 .
• Tamam, teşekkür ederim.