ÜNİTE 6 — NELER YAPABİLİRSİNİZ?

unit opener photo — the red nostalgic tram on İstiklal Caddesi in İstanbul, crowds of pedestrians between ornate buildings

ÜNİTE 6

BECERİLER

• Yeteneklerini söyleme
• Rica etme
• Teklif etme
• Tahmin etme

DİL BİLGİSİ

• Yeterlilik fiili
• Yeterlilik fiilinin fonksiyonları
• Zarf-fiiller (-(y)Ip, -mAdAn)

KELİMELER

• Yetenekler
• İlanlar

NELER YAPABİLİRSİNİZ?

four photos — a woman painting at an easel, a smiling businesswoman shaking hands, a man handing a card to a receptionist at a hotel desk under a clock, a pile of simit

A. YETENEKLER

kullanabilirim, gitmeyebilirim, alabilir misin, çıkamam

-Bilgisayar kullanabilir misin? -Evet, kullanabilirim.
-Akşamları dışarı çıkamam.
-Yarın akşam size gelebilirim.

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1Aşağıdaki resimlerle cümleleri eşleştirelim.

1. Araba kullanabilirim. ( )
2. Ata binebilirim. ( )
3. Piyano çalabilirim. ( )
4. Şarkı söyleyebilirim. ( )
5. Yüzebilirim. ( )
6. Koşabilirim. ( )
7. Tenis oynayabilirim. ( )
8. Dikiş dikebilirim. ( )
9. Yemek pişirebilirim. ( )
10. Kayabilirim. ( )
11. Resim yapabilirim. ( )
12. Gitar çalabilirim. ( )

twelve lettered photos — a. a woman riding a white horse; b. hands playing a guitar; c. a woman playing the piano; ç. a woman painting at an easel; d. a woman singing into a microphone; e. a swimmer underwater; f. a woman cooking in a kitchen; g. a tennis player hitting a ball (shirt reads "ROMANIA"); ğ. a skier on a slope; h. a woman at a sewing machine; ı. a woman jogging; i. a woman driving a car

OKUMA

İŞ İLANI

a smiling businesswoman shaking hands with a man across a desk, holding a sheet of paper

Esra: İyi günler! Ben Esra Scharek, size özgeçmişimi gönderdim. Saat ikide Halkla İlişkiler Müdürü Sadi Bey'le görüşmek için randevulaştık. Kendisiyle görüşebilir miyim?
Sekreter: Müdürümüz biraz meşgul. Biraz bekleyebilir misiniz? Müdür yardımcımıza haber vereyim.
Esra: Teşekkür ederim. Problem değil! Müdür yardımcısı ile de görüşebilirim.
Sekreter: Alo, Cihan Bey! Esra Hanım geldi. Yanımda bekliyor. Kendisiyle görüşebilir misiniz? Tamam Esra Hanım, Cihan Bey sizi bekliyor. İçeri girebilirsiniz.
Cihan Bey: Hoş geldiniz, Esra Hanım! Buyurun, oturun!
Esra: Teşekkür ederim. Hoş bulduk, efendim!
Cihan Bey: Size, ben yardımcı olacağım. Özgeçmişinizi okudum Esra Hanım. Sizin gibi Almancası iyi, deneyimli birine çok ihtiyacımız var. Almanya'da ekonomi okudunuz, değil mi?
Esra: Evet, uzun yıllar Almanya'da yaşadım, üniversiteyi orada bitirdikten sonra altı yıl bir bankada çalıştım. Dört yıldır çalışmıyorum.
Cihan Bey: Sizinle çalışabiliriz. Ne zaman işe başlayabilirsiniz?
Esra: Ben yarın Almanya'ya gidiyorum çünkü eşim ve kızım hâlâ Almanya'da. Eşyalarımızı toplayacağız, evimizi kiraya vereceğiz, dostlarımızla vedalaşacağız. Daha sonra kızım ve eşimle birlikte Türkiye'ye döneceğiz. Yani on beş yirmi gün sonra işe başlayabilirim.
Cihan Bey: Önemli değil, bir Alman firmasıyla yeni bir sözleşme imzalayacağız. Alman yöneticiler önümüzdeki ay gelecekler ve on beş gün kalacaklar. Onlarla siz ilgileneceksiniz.
Esra: Nasıl ilgileneceğim? Neler yapacağım?
Cihan Bey: Onlara şirketimiz hakkında bilgi vereceksiniz. Sözleşmenin şartlarını açıklayacaksınız. Boş zamanlarında onlara İstanbul'u gezdireceksiniz. Toplantılarda daima müdürümüzün yanında olacaksınız. Toplantılar geç saatlere kadar sürebilir.
Esra: Önemli değil. Çünkü kızıma anneannesi bakacak. Annem dört gözle torununu bekliyor.
Cihan Bey: Ne kadar güzel!
Esra: Ben şimdi gidebilir miyim? Yirmi gün sonra döneceğim.
Cihan Bey: Nasıl isterseniz Esra Hanım! Tanıştığımıza çok memnun oldum. İyi günler!
Esra: Ben de. İyi günler!

2Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım.

1. Esra Hanım kiminle görüşüyor? Niçin?
2. Şirket Esra Hanım'ı işe alıyor mu?
3. Esra Hanım neden hemen işe başlamıyor?
4. Esra Hanım geç saatlere kadar çalışabilir mi?
5. Esra Hanım, fakülteyi kaç yıl önce bitirmiş?

3Aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

1. Esra, müdürle görüştü. ( )
2. Esra Almanya'ya dönecek çünkü oradaki işleri yarım kalmış. ( )
3. Esra'nın kızına, anneannesi bakacak. ( )
4. Esra uzun yıllar bir finans şirketinde çalışmış. ( )
5. Esra, Alman şirketiyle sözleşme imzalayacak. ( )

YA SİZ?

Siz hangi işlerde çalışabilirsiniz? Niçin? Açıklayalım.

DİL BİLGİSİ

Yeterlilik Fiili

Fiziksel ve zihinsel yeterliliği anlatmak için kullanılır.
"Yeterlilik Fiili" is used for describing physical or mental ability as well as the lack of them. "Can", "could" and "to be able to" can be regarded as the English equivalents of "Yeterlilik Fiili" in Turkish.

Olumlu

fiil + (y)Abil + zaman ekleri + kişi eki

Örnek: Ben bu problemi çözebilirim.

4Aşağıdaki cümleleri örnekteki gibi tamamlayalım.

1. Ben çok hızlı koş .
2. Bu sınıftaki öğrenciler günde 100 sayfa oku .
3. Sizler önümüzdeki yıl çok güzel Türkçe konuş .
4. Kardeşim sonunda maaşı yüksek bir iş bul .

Olumsuz-I

Yeterlilik fiilinin bu olumsuz biçiminde kişinin bir fiili yapmaya gücü yetmemesi, başaramaması söz konusudur.
The negative form of "Yeterlilik Fiili "refers to the incapability of doing something or the lack of skills or sources necessary for doing something.

fiil + (y)A + olumsuzluk eki + zaman ekleri + kişi eki

Örnek: O piyano çalamaz.

5Aşağıdaki cümleleri örnekteki gibi tamamlayalım.

1. Ayşe çok çalıştı ama sınavı geç .
2. Ben bisiklete bin .
3. Geç saatte dışarı çık, çünkü annem izin vermez.
4. Topluluk önünde konuş .

Oumsuz-II ^sic

Yeterlilik fiilinin bu olumsuz biçiminde tahmin söz konusudur.
When used in this negative form, "Yeterlilik Fiili" can also refer to a prediction or an assumption that something is unlikely to happen.

fiil + mA + (y)Abil + geniş zaman + kişi eki

Örnek: Zehra yarın okula gelmeyebilir.

6Aşağıdaki cümleleri örnekteki gibi tamamlayalım.

1. Akşamki toplantıya katıl . Beni beklemeyin.
2. Ali az önce tost yedi, şimdi yemek ye .
3. Ayşe sana çok kızgın, seni affet .
4. Hava çok sisli. Uçak zamanında kalk .

7Aşağıdaki boşlukları yeterlilik fiiliyle dolduralım.

1. Geç kaldım, toplantıya sadece taksiyle yetiş .
2. Bana biraz borç ver ?
3. Ali iğneden çok korkuyor, kan tahlili için hastaneye git .
4. Şu gazeteyi bana ver ?
5. İşlerinizi ne zaman bitir? Sizi o zaman arayayım.
6. Salondaki öğrenciler yabancı, sözlerinizi anla .
7. Bu hafta sonu dışarı çık, pazartesi çok önemli bir sınavım var.
8. Dans et ama şarkı söyle, sesim güzel değil.

8Aşağıdaki cümleleri eşleştirelim.

DİNLEME

ORGANİZASYON

9Metni dinleyelim. Doğum günü organizasyonunda hangi etkinlikler olacak? İşaretleyelim.

16 QR code

1. Uçurtma etkinliği ( )
2. Yüz boyama etkinliği ( )
3. Karaoke partisi ( )
4. Palyaço ( )
5. Sihirbaz gösterisi ( )
6. Köpük balon gösterisi ( )

10Metni dinleyelim. Hangisi doğru? İşaretleyelim.

children in costumes at a birthday party with a clown holding a wrapped present

1. Ayça Hanım kendisi için / oğlu için doğum günü organizasyonu yapmak istiyor.
2. Ayça Hanım organizasyon fiyatlarını pahalı / uygun buluyor.
3. Ayça Hanım'ın partisine yaklaşık on bir kişi /otuz üç kişi gelecek.
4. Pasta araba / balon şeklinde olacak.
5. Organizasyon bir kafede / evlerinin bahçesinde olacak.
6. Şirket partide çocukların yüzlerini boyayacak / çocuklar için kostüm getirecek.
7. Ayça Hanım, doğum günü organizasyonu için ekstra bir ücret ödeyecek / ödemeyecek.
8. Parti 11:00'da / 14:00'da başlayacak.
9. Ayça Hanım'ın oğlu partiyi merakla bekliyor / oğlunun partiden haberi yok.
10. Organizasyonda, Ayça Hanım'ın kız kardeşi / şirketin fotoğrafçısı fotoğraf çekecek.

YAZMA

11İkili gruplar oluşturalım. Arkadaşımızla birlikte aşağıdaki mesleklerden üç tanesini seçelim. İş ilanı yazalım.

a newspaper page headed "İŞ İLANLARI"

KONUŞMA

12İkili gruplar oluşturalım. Aşağıdaki soruları arkadaşımıza soralım onun sorularına cevap verelim. Biz de yeni sorular ekleyelim ve arkadaşımıza soralım.

ÖĞRENCİ A

1. Kaç dil konuşabiliyorsunuz?
2. Hangi yemekleri pişirebiliyorsunuz?
3. Bir hayvan sesi çıkarabilir misiniz?
4. Kaç dilde "Seni seviyorum" diyebilirsiniz?
5. Eğlenmek için ne yapabilirsin?

ÖĞRENCİ B

1. Hangi şarkıları söyleyebiliyorsunuz?
2. İstanbul'da en iyi döneri nerede yiyebilirsiniz?
3. Daha iyi Türkçe konuşmak için neler yapabiliriz?
4. Kaç dilde "Merhaba" diyebilirsiniz?
5. Islık çalabilir misiniz?

B. LÜTFEN

çıkabilir miyim, açabilirim, izin alamaz, kar yağabilir

-Pencereyi açabilir misin? -Evet, açabilirim.
-Dışarı çıkabilir miyim? -Evet, çıkabilirsin.
-Bugün kar yağabilir.

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1Cümleleri okuyalım. Örnekteki gibi izin, rica, tahmin ve tavsiye cümlelerini bulalım.

1. Belki İzmir'e gidebilirim. Tahmin ✎
2. Anneciğim, bu akşam dışarı çıkabilir miyim?
3. Tekrar anlatabilir misiniz?
4. Taksim'de sinemaya gidebilirsiniz.
5. Benim için markete gidebilir misin?
6. Bugün hava kapalı. Yağmur yağabilir.

OKUMA

OTELDE

an older man with glasses handing a card to a smiling receptionist at a hotel desk, a clock and flags behind them

Kaya Bey: İyi günler! Bana yardımcı olabilir misiniz?
Resepsiyon Görevlisi: İyi günler efendim, memnuniyetle! Rezervasyonunuz var mı?
Kaya Bey: Evet, var. Dün gece telefonla rezervasyon yaptırdım.
Resepsiyon Görevlisi: Siz Murat Bey misiniz? İzmir'den?
Kaya Bey: Hayır! Benim adım Kaya İskender. Rezervasyonumu Çanakkale'den yaptım.
Resepsiyon Görevlisi: Çok özür dilerim Kaya Bey. Tek kişilik oda rezervasyonunuz var. Doğru mu?
Kaya Bey: Evet, doğru.
Resepsiyon Görevlisi: Kaç gece kalacaksınız?
Kaya Bey: Çarşambaya kadar kalabilirim. Bu konuda size ne zamana kadar bilgi vereyim?
Resepsiyon Görevlisi: Bize kararınızı salı gecesi bildirebilirsiniz. Saat 23.00'a kadar bizi arayabilirsiniz.
Kaya Bey: Tamam. Oda fiyatı nedir?
Resepsiyon Görevlisi: Gecelik 100 TL. Bu kayıt formunu da doldurabilir misiniz? Ödemeyi nakit mi, kredi kartı ile mi yapacaksınız?
Kaya Bey: Kredi kartı ile. Ödemeyi şimdi yapabilir miyim?
Resepsiyon Görevlisi: Gerek yok sonra ödeyebilirsiniz.
Kaya Bey: Teşekkürler! Bir şey daha sorabilir miyim?
Resepsiyon Görevlisi: Tabii, sorabilirsiniz.
Kaya Bey: Yemek için bana iyi bir lokanta tavsiye edebilir misiniz?
Resepsiyon Görevlisi: Çevrede çok lokanta var ama ben size otelimizin lokantasını tavsiye edebilirim. Aşçımız çok iyidir.
Kaya Bey: Çok güzel! Lokantanız nerede?
Resepsiyon Görevlisi: Lokanta 12. katta. Bir de kafemiz var. Lobinin girişinde, sağda.
Kaya Bey: Çok teşekkürler, iyi geceler!
Resepsiyon Görevlisi: Rica ederim. Görevli arkadaş bagajınızı taşıyabilir. Oda numaranız 1215. Yarın görüşmek üzere, iyi geceler efendim!

2Aşağıdaki cümlelerden hangilerinde rica, hangilerinde izin isteme anlamı var? İşaretleyelim.

YA SİZ?

Daha önce hiç otelde kaldınız mı? Otelin hangi özelliklerini beğendiniz, hangilerini beğenmediniz? Arkadaşımıza anlatalım.

DİL BİLGİSİ

Yeterlilik Fiili Fonksiyonları (Other functions of can modal)

İzin-Rica (Permission - request)

Örnek:

-Sınıftan çıkabilir miyim?
-Hayır, çıkamazsın.
Bana saati söyleyebilir misiniz?
Lütfen ekmeği uzatabilir misiniz?

İhtimal-Tahmin (Possibility - Prediction)

Örnek:

-Bu gece yağmur yağabilir mi?
-Bu gece kar bile yağabilir.
Bu akşam toplantı olabilir.
Türkiye'de yaşayabilirim.

Tavsiye (Suggestion)

Örnek:

İzmir'de Efes'i gezebilir, Meryem Ana Kilisesi'ni ziyaret edebilirsiniz.
Boş zamanlarında kitap okuyabilirsin.
Öğleden sonra tiyatroya gidebilirsin.
Göztepe'deki hastaneye gidebilirsin.

3Aşağıdaki cümlelerin hangilerinde rica, izin veya ihtimal anlamı var? İşaretleyelim.

4Aşağıdaki boşlukları, kelimeleri kullanarak yeterlilik fiiliyle dolduralım.

et- · geç- · iç- · evlen- · kullan- · et- · gir- · iç- · al- · dolaş-

1. Üzgünüm fakat buraya arabanızı park .
2. Mağazaya köpekle .
3. Bazı ülkelerde 21 yaşından küçük gençler alkollü içki .
4. Türkiye'de insanlar 18 yaşından sonra ehliyet .
5. Boğaz'dan otobüsle veya vapurla .
6. Uçuş süresince sigara .
7. Türk vatandaşları Avrupa ülkelerinde pasaportsuz seyahat .
8. Türkiye'de 18 yaşından önce .
9. Taksiler şehir merkezindeki metrobüs ve tramvay yolunu .
10. Siyasetçiler ve ünlü sanatçılar rahatça sokakta .

DİNLEME

İLK YOLCULUK

5Aşağıda verilen kelimeler hakkında konuşalım. Seyahatlerinizdeki tecrübelerimizi anlatalım.

Otel / Hostel
Restoran / Kafe
Havaalanı (Pasaport kontrol, valiz teslim, kayıp eşya bürosu, duty-free)
Uçak (Yolcular, kabin personeli)
Taksiler
Müzeler, Turistik yerler, Caddeler
Dil okulları (Eğitim danışmanı, öğretmenler, öğrenciler)

travel items on a wooden table — a straw hat, sunglasses, a camera, a world map, a smartphone, a compass, a toy plane, sneakers

6Metni dinleyelim ve uygun seçeneği işaretleyelim.

17 QR code

1. Şehir merkezine otobüsler kalkıyor.
   a. iki saatte bir b. saat başı
2. Alex çıkışın yanındaki döviz bozdurabilir.
   a. bankalarda b. döviz bürosunda
3. Taksi şehir merkezine gidiyor.
   a. 150 TL'ye b. 100TL'ye
4. Alex taksi fiyatını kontrol edebilir.
   a. internet üzerinden b. taksimetreden
5. Alex şehir merkezine taksi ile dakikada gidebilir.
   a. otuz b. kırk beş
6. Alex bavulları için .
   a. yardım alıyor b. yardım almıyor
7. Alex şehir merkezine ile gidiyor.
   a. otobüs b. taksi
8. kaza var ve trafik çok sıkışık.
   a. Sahil yolunda b. E-5'te
9. Alex .
   a. acele ediyor b. acele etmiyor
10. Alex'i bekliyor.
    a. ailesi b. arkadaşları

KONUŞMA

7Aşağıdaki soruları arkadaşımıza soralım ve onun sorularını cevaplayalım.

ÖĞRENCİ A

1. İlk kez ne zaman yurt dışına çıktınız?
2. İlk kez yurt dışına yalnız mı çıktınız? Ailenizle mi? Havaalanında ne tür zorluklar yaşadınız?
3. Hayatınızın geri kalanını başka bir ülkede geçirmek ister misiniz?
4. Hangi ülkeleri ziyaret etmek istersiniz?
5. Seyahat sırasında hiç sorun yaşadınız mı? (Kalacak yer, ulaşım, dil vb.)

ÖĞRENCİ B

1. Başka bir ülkeye seyahat etmek istiyor musunuz?
2. Bir sonraki tatilinize ne zaman gideceksiniz?
3. Nasıl seyahat etmeyi tercih edersiniz?
4. Başka bir ülkeye gitmeden önce neler yaparsınız? (Bilet, rezervasyon, vize)
5. Seyahat sırasında hiç sorun yaşadınız mı? (Kalacak yer, ulaşım, dil vb.)

YAZMA

8Aşağıdaki konulardan iki tanesini seçelim ve her bir konuya en az beş tavsiye yazalım.

1. Türkçe derslerinde başarılı olmak için neler yapabiliriz?
2. Çevreyi korumak için neler yapabiliriz?
3. İnsanlarla daha iyi ilişkiler kurmak için neler yapabiliriz?
4. Fakir insanlara yardım etmek için neler yapabiliriz?
5. Sağlıklı bir hayat için neler yapabiliriz?

a thoughtful man and woman under hanging light bulbs, one bulb glowing

C. GÖRMEDEN GİTMEYELİM

gidip, yapmadan, oturup, gülmeden, sevinip, söylemeden

-Taksim'e gidip yemek yiyeceğim.
-Bana uğramadan eve gitme.
-Alışveriş yapmadan eve gittim.
-O, yalan söylemeden duramaz.

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1Aşağıdaki resimler ile cümleleri eşleştirelim.

• Galata'ya gidip Galata Kulesi'ni gezelim. ( )
• Boğaz'a gidip Rumelihisarı'nı gezelim. ( )
• Ortaköy'e gidip kumpir yiyelim. ( )
• Üsküdar'a gidip Kız Kulesi'ne çıkalım. ( )
• Sultanahmet'e gidip Sultanahmet Camisi'ni ziyaret edelim. ( )

five numbered photos — 1. Ortaköy Mosque by the Bosphorus Bridge with boats; 2. Sultanahmet (Blue) Mosque at sunset; 3. Galata Tower; 4. Kız Kulesi (Maiden's Tower) in the sea; 5. Rumelihisarı fortress on a wooded hill

OKUMA

İSTANBUL'DA NELER YAPABİLİRSİNİZ?

a ferry on the Bosphorus

Üsküdar'dan vapura binebilirsiniz.

İstanbul'da vapurda hoşça vakit geçirmek için pek çok yol var. Şehrin kalabalığından kaçmak için en iyisi, Boğaz veya Adalara gitmek. Bu yolculuk sırasında akşamüstü, Topkapı Sarayı'nın ardından güneşin batışını görmek çok güzel. Güverteye sıkı giyinip çıkacaksınız, bir de çay söyleyeceksiniz. İsterseniz martılara simit atabilir, Adalar'da veya Anadolu Kavağı'nda balık yiyebilirsiniz.

the red tram on İstiklal Caddesi

Taksim-Tünel gezisi yapabilirsiniz.

Taksim'de sabah saatlerinde yürüyebilirsiniz. Kitapçılara, müzik mağazalarına, vitrinlere bakabilirsiniz. Ana yoldan çıkıp ara sokakları da gezebilirsiniz. Çünkü buralar İstanbul'un en eski yerleşim yerlerindendir. Ara sokaklardaki tarihî yapılara hayran kalacaksınız. Daha sonra Galata'ya doğru yürüyüp Galata Mevlevihanesi'ni, Galata Kulesi'ni ve Perşembe Pazarı'ndaki Arap Camisi'ni ziyaret edebilirsiniz. Galata Kulesi'nden Ayasofya'yı, Sultanahmet'i, Topkapı Sarayı'nı, Kız Kulesi'ni, Marmara Denizi'ni, Boğaz'ı görebilirsiniz.

the vaulted interior of the Kapalıçarşı

Kapalıçarşı'yı gezebilirsiniz.

Kapalıçarşı yağmurlu ve soğuk bir günde, hem sıcacık hem de renkli bir yer. Sokaklarını ve hanlarını keşfedip ışıl ışıl, rengârenk, yüzlerce ürün arasında dolaşabilirsiniz. Buralarda zaman nasıl geçiyor, anlayamayacaksınız. Dinlenmek için Fes Cafe'yi ya da Şark Kahvesi'ni tercih edebilirsiniz.

Sultanahmet Mosque seen across the square with a fountain

Sultanahmet'te köfte yiyebilirsiniz.

Sultanahmet Meydanı İstanbul'un tarihi, turistik ve en meşhur meydanlarından biridir. Bu meydanda hem Bizans hem de Osmanlı eserlerini bir arada görebilirsiniz. Ayasofya'yı ve Sultanahmet Camii'ni gezebilirsiniz. Geziniz bittikten sonra meşhur Sultanahmet Köftesicisi'nde yemek yemeden buradan ayrılmayın.

2Aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

Vapurda neler yapabiliriz?

1. Akşamüstü gün batımını seyredebiliriz. ( )
2. Film seyredebiliriz. ( )
3. Boğaz gezisi yapabiliriz. ( )

Taksim'de neler yapabiliriz?

4. Taksim'de kitapçılara, müzik mağazalarına, vitrinlere bakabiliriz. ( )
5. Ara sokaklardaki tarihî yapıları görebiliriz. ( )
6. Taksim'de faytona binebiliriz. ( )

Kapalıçarşı'da neler yapabiliriz?

7. Yağmurlu ve soğuk bir günde Kapalıçarşı'ya sığınabiliriz. ( )
8. Çocuklar oyun parkında oynayabilir. ( )
9. Sokaklarını ve hanlarını keşfedebiliriz. ( )

YA SİZ?

Siz ülkenizdeki turistlere ne gibi tavsiyelerde bulunabilirsiniz? Öncelikle hangi şehirleri görmelerini tavsiye edersiniz?

DİL BİLGİSİ

Zarf-Fiiller (-(y)Ip, -mAdAn)

fiil + (y)Ip

Bu ek, iki işin arka arkaya yapıldığını anlatmak için kullanılır. (y)Ip bağlama zarfıdır. Genellikle "ve" bağlacı yerine kullanılır. Bu eki alan fiillerden sonra "ve" bağlacı kullanılmaz.
"-Ip" is used to describe multiple actions done either one after another or at the same time. "Ip" is mostly used as a replacement of "ve". Verbs having "Ip" at the end cannot be followed by "ve".

Örnek:

Bugün okula gidip sınav sonuçlarını öğrenelim.
Çarşıya çıkıp alışveriş yapmayacak mıyız?
Ayşelerle pikniğe gidip bu güzel günün tadını çıkaralım.

3Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım.

1. Merak etme, geç kalmam! Çabucak git gelirim.
2. Annesi yere düşen çocuğu elinden tut kaldırdı.
3. Çok konuş herkesi rahatsız etme.
4. Dün akşam o kadar yorgundum ki hemen eve git uyudum.
5. Sen burada bekle. Ben jeton al geleyim.

4Aşağıdaki cümleleri "-(y)Ip" zarf-fiil ekiyle birleştirelim.

1. Biz kahvelerimizi bitirdik. Kafeden ayrıldık.
   .
2. Ankara'ya gidecek. Genel müdürle görüşecek.
   .
3. Aslı, vezneden parayı aldı. Parayı saymaya başladı.
   .
4. Mert şirkete telefon etti. Müdürle konuşmak istedi.
   .
5. Gözlüğünü çıkardı ve masanın üzerine koydu.
   .

Zarf-Fiil (-mAdAn)

Fiil + mAdAn

Yan cümlecikteki işin yapılmadığını, temel cümledeki işin yapıldığını anlatmak için kullanılır.
"-mAdAn" is used for describing situations where one action is completed specifically without doing another action. The verb having "-mAdAn" stands for the action which is avoided before or while the main action is done. (e. g. Yanıma şemsiye almadan dışarıya çıktım. → I went out without taking an umbrella with me.)

Örnek:

Yemek yemeden evden çıktı.
Kantinde bir şeyler içmeden sınıfa gelmez.
Annemden izin almadan bir yere gidemem.
Hiç usanmadan her gün spor yapıyor.
Filmi gözünü kırpmadan seyretti.

5Aşağıdaki cümlelerdeki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım.

1. Bütün gece hiç uyu televizyon izlediler.
2. Bana uğra İstanbul'dan ayrılmışlar.
3. O kadar yorgundum ki yemek ye hemen uyudum.
4. Derslerini bitir arkadaşına gidemezsin.

6Aşağıdaki cümleleri "-mAdAn" zarf-fiiliyle birleştirelim.

1. Kimseye birşey söylemedi. Toplantıdan çıktı. ^sic
   .
2. Kitaba bakmayın. Alıştırmaları yapın.
   .
3. Ödevlerinizi yapın. Sonra dışarı çıkın.
   .
4. Düşünün. Sonra konuşun.
   .
5. Şemsiyeni al. Şemsiyesiz dışarı çıkma.
   .

DİNLEME

AYAKÜSTÜ YEMEKLER

7Aşağıdaki yiyeceklerin adlarını biliyor musunuz?

eight unlabelled food photos — a toasted sandwich, sliced pide with minced meat, gözleme with tongs, a köfte sandwich, a lahmacun, sesame-topped açma buns, a döner spit, dürüm wraps

8Metni dinleyelim. Metinde hangi yiyeceklerden bahsedilmiştir? İşaretleyelim.

18 QR code

a. simit ( )
b. kokoreç ( )
c. döner ( )
ç. etli ekmek ( )
d. sandviç ( )
e. lahmacun ( )
f. balık ekmek ( )
g. açma ( )
ğ. midye dolma ( )
h. dürüm ( )

9Metne göre aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

1. Bazı kişiler sokakta ayaküstü bir şeyler yiyip işlerine giderler. ( )
2. Restoran ve büfeler ayaküstü yiyecekleri taze ve günlük hazırlar. ( )
3. Simit pahalı bir yiyecektir. ( )
4. Tost ve sandviçleri yalnızca okul kantinlerinde bulabilirsiniz. ( )
5. Hem gözleme hem de tostun içinde peynir vardır. ( )
6. Gözlemenin ekmeği incedir. ( )
7. Lahmacunu yalnızca Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yiyebilirsiniz. ( )
8. Kumpirin içinde kıyma vardır. ( )
9. Pidenin farklı çeşitleri vardır. ( )
10. Ayaküstü yiyecekleri seyyar satıcılar sokaklarda satar. ( )

KONUŞMA

10Sizin ülkenizdeki ayaküstü yiyecekler neler? Ayaküstü yemekler hakkında ne düşünüyorsunuz?

11Aşağıdaki yiyeceklerin hangilerini biliyorsunuz? Bu yiyeceklerin hangilerini denediniz?

nine unlabelled street-food photos — midye dolma with lemon, a loaded kumpir, kokoreç on a grill, a balık ekmek sandwich, dürüm wraps, simit, a plate of rice (pilav), çiğ köfte with tomatoes and greens, roasted chestnuts

12Aşağıdaki soruları arkadaşımıza soralım ve onun sorularına cevap verelim.

ÖĞRENCİ A

1. Daha önce ayaküstü yiyeceklerden yedin mi?
2. Senin ülkende ayaküstü yiyecekler var mı? Bunlardan birini anlatır mısın?
3. Türkiye'de yukarıdaki yiyeceklerden hangisini en sık görüyorsun?

ÖĞRENCİ B

1. İnsanlar senin ülkendeki hangi ayaküstü yiyecekleri daha çok tercih eder?
2. İnsanlar neden ayaküstü yiyecekler yer?
3. Ayaküstü yiyecekler sağlık için zararlı mı?

YAZMA

13Aşağıdaki e-postayı okuyalım. Şanslı neler yapabiliyor?

a smiling young woman with glasses lying on a rug with a brown dog, looking at a phone

Eda'cığım merhabalar,

Nasılsın? Ankara'dan gelmeden önce sana bu e-postayı yazmak istedim. Sana bazı haberlerim var. Ben barınaktan küçük bir köpek sahiplendim, biliyor musun? Onun adını Şanslı koydum çünkü bence o bana şans getirecek. Şanslı şu anda altı aylık ve o çok hareketli. Neredeyse tüm gün oyun oynayabiliyor. Evin arkasındaki parkta kuşları kovalayabiliyor. Geçen ay evde yalnız kalamıyordu ama şimdi ben işteyken evde bekleyebiliyor. Bazen insan gibi beni dinliyor, biliyor musun? "Otur" diyorum hemen oturuyor, topu atıyorum hızlıca gidip yakalayabiliyor. Eda'cığım, senden bir şey isteyeceğim. İstanbul'da otelde kalacağım ama otel hayvanları kabul etmiyor. Şanslı İstanbul'dayken sende kalabilir mi? Senin de köpeğin var biliyorum bu nedenle sana sormak istedim.

Görüşmek üzere,

Ayça

14Mektupta Ayça, Eda'ya "Köpeğim sende kalabilir mi?" diye soruyor. Bir metin yazalım ve arkadaşımızdan bir konuda yardım isteyelim.

İZLE - ÖĞREN

TÜRKÇE DERSLERİ

1Videoyu izleyelim. Alice neden Aydın Hoca'nın arabasıyla gitmek istiyor?

11 QR code

two video stills — a bearded man with glasses at the wheel of a car; a young woman leaning in at the car window

2Videoyu tekrar izleyelim. Aşağıdaki cümlelerdeki yanlış ifadeleri düzeltelim.

1. Alice ile Aydın Hoca aynı mahallede oturuyor.
2. Alice İngilizce dersinde zorlanıyor.
3. Aydın Hoca, derste Türkçeyi hızlı konuşuyor.
4. Alice, Türkçe gramerde zorlanıyor.
5. Aydın Hoca, Alice'e "Bolca film izle" diye tavsiye ediyor.
6. Alice, hem dinleme hem de konuşma aktivitelerinde zorlanıyor.
7. Alice bir işte çalışmıyor sadece kursa geliyor.
8. Aydın Hoca, Alice'e dinleme becerisi için örnek veriyor.
9. Alice, Türk birisiyle konuşup pratik yapacak.
10. Alice arabadan iniyor çünkü trafik çok sıkışık.

HAVAALANINDA GÜVENLİK

3Videoyu izleyelim. Ozan nerede çalışıyor ve görevi ne?

12 QR code

4Videoyu tekrar izleyelim. Aşağıdaki cümlelerde doğru ifadelerin altını çizelim.

1. İnsanlar uçakta yasaklı eşyaları çok iyi biliyorlar / bilmiyorlar.
2. Yolcular uçağa asla su alamazlar / bebekli yolcular uçağa bir miktar içecek alabilir.
3. İnsanlar yolculuğa çıkmadan önce telaşlı / sabırlı.
4. İnsanlar yasaklı eşyaları ceplerine / valizlerine saklayabiliyorlar.
5. Yolcular el çantalarında / bavullarında parfüm taşıyamazlar.
6. Uçaktaki yolcuların yanlarındaki sıvı miktarı sınırı tabelalarda / uçak biletinde yazıyor.
7. Havaalanları gece geç saatlerde / sabah erken saatlerde daha rahat oluyor.
8. Kadının oğlu havaalanını / alışveriş merkezini tercih ediyor.

video still — a woman and a man talking on sofas in a living room

GÜNLÜK İFADELER

KABUL ETME / REDDETME

two photos — a man in a suit offering a handshake; a man at a desk raising his palm in refusal

• Üzgünüm, istemiyorum.
• Tabi ki!
• Anlaştık.
• Memnuniyetle.
• Neden olmasın!
• Ne demek, lafı mı olur!
• Olur, benim için fark etmez.
• Yeter ki sen iste.
• Ne yazık ki olmaz.
• Kesinlikle olmaz.
• Kusura bakmayın, mümkün değil.
• Başka sefere belki.

KENDİNİ ÇEK

Hangi ayaküstü yiyeceği daha önce hiç yemediniz? Şimdi yeni bir yiyeceği deneyelim ve fikirlerimizi söyleyelim. Videomuzda aşağıdaki sorulara cevap verelim.

Bu yiyeceği neden seçtiniz?
Yiyeceğin içinde neler var?
Tadı nasıl? Beğendiniz mi? Bir daha yer misiniz?

fast food spread — chips, popcorn, fries, a hamburger, doughnuts, sauces, nuts

MİKROFON SENDE

Okulunuzdaki kurallar nelerdir? Ne yapabilirsin, ne yapamazsın? Bir tablo hazırlayalım ve yazalım.

a chalkboard headed "OKUL KURALLARI" with empty numbered lines 1, 2, 3

KÜLTÜRDEN KÜLTÜRE

HALK OYUNLARI

Zeybek — folk dancers in traditional costume, arms raised

Zeybek

Batı Anadolu'nun her yerinde "Zeybek" oyunu vardır. Bu oyunu tek kişi ya da birkaç kişi birlikte oynayabilir. Zeybek, cesur bir adamı temsil eder. Zeybek oyununda dansçı, kollarını iki yana doğru açar, kollarını dirseklerden hafifçe kırar. Büyük adımlar atar, ağır ağır hareket eder. Ara sıra yere doğru eğilip bir dizini yere koyar.

Tango — a couple dancing tango in a street, watched by a crowd

Tango

Tango, Buenos Aires'te ilk defa 1865'te ortaya çıkmıştır. Tangoyu alt sınıf, yani fakir halk yaratmıştır. Tango müziği, açık bir şekilde asilik ve melankoli taşır. Tango, Avrupa'ya 20. yüzyılın başlarında gelmiştir.

Afrika Dansları — dancers in colourful African costumes

Afrika Dansları

Afrika ülkelerinin dansları, doğa, yeryüzü ve atalara teşekkür ile saygıyı içerir. Afrika danslarında, vücudun her yeri hareket eder. Afrika danslarında oldukça neşeli ve enerjik hareketler vardır. Afrika dansları, vücudunuzu esnetip güçlendirir. Bütün vücudu forma sokar.

Sizin ülkenizde ne tür danslar var? Anlatalım.

BİR ADIM ÖTESİ

Yeterlilik kipi için üç farklı olumsuz kullanım vardır:

1. Yeterlik fiilinin olumsuz kullanımı / (fiil + -A + mA + zaman eki + kişi eki)

Ben araba kullanamam. Bu sabah uyanamadım.
Sen bizimle gelemezsin. Ahmet akşam gelemeyecek.

2. İhtimal / Tahmin (fiil + -mA + -(y)Abilir + kişi eki)

Bu akşam dışarı çıkmayabilirim çünkü hava biraz soğuk.
Ahmet mesajıma hâlâ cevap vermedi. Akşam gelmeyebilir.
Galiba hasta oluyorum. Yarın işe gitmeyebilirim.

3. Yeterlik fiilinin olumsuz kullanımı + İhtimal/Tahmin (fiil + -A + -mA + -(y)Abilir + kişi eki)

Bu akşam dışarı çıkamayabilirim çünkü işlerim bitmedi. Bitecek mi bilmiyorum. Ama çok istiyorum.
Ahmet gelmek istiyor. Ama babası izin vermeyebilir. O zaman Ahmet akşam gelemeyebilir.
Bütün gece ders çalıştım. Saat çok geç olmuş. Erken uyanmak istiyorum ama uyanamayabilirim.

EĞLENELİM ÖĞRENELİM

Bir hayvan seçelim. Kimseye söylemeyelim. Arkadaşlarımıza o hayvanın özelliklerini anlatalım. Arkadaşlarımız o hayvanın ne olduğunu tahmin etsin.

Örnek:

Ben Afrika'da ve Asya'da yaşarım. Ağırlığım 6 tona kadar ulaşabilir. Burnum hortum şeklindedir. Onunla su içebilirim, onunla çevremdeki bütün kokuları alabilirim. Bilin bakalım, ben kimim?

NELER ÖĞRENDİK?

1Aşağıdaki boşluklar için en uygun seçeneği işaretleyelim.

1. Dün akşam rahat .
   a. uyumam b. uyuyabilmedim c. uyuyamadım ç. uyuyamam
2. Bu kelimenin anlamını sözlükten .
   a. bulabilmediniz b. bulayamadınız c. bulmayadınız ç. bulabilirsiniz
3. Mutfaktan bana da su ?
   a. getirebilir misin b. getirebilirsin c. getirmeyebilir ç. getirebilirsin mi
4. Taksim'e çanta alacağım.
   a. gitmiş b. gidip c. gider ç. gitmez
5. Onunla bu sorunu çözebilirsin.
   a. konuşurup b. konuşursun c. konuşup ç. konuşmaz

2Aşağıdaki cümleleri "-(y)Ip" ve "-mAdAn" zarf-fiil ekiyle birleştirelim.

1. Çocuklar hiç kımıldamadılar. Filmi seyrettiler.
   .
2. Murat, şişedeki meyve suyunu bardağa koymadı. Hemen içti.
   .
3. Annem ocağı söndürmüş. Evden çıkmış.
   .
4. Oğlum kapıyı kilitlememiş. Evden gitmiş.
   .

3Aşağıdaki kelimeleri boşluklara yerleştirelim.

gidemedim · kaldırıp · bırakıp · beklemeden · ısıtmadan · göremeden

Dün akşam saat 09.30'da bazı işleri yarım 1 eve gittim. Evde hiç kimse yoktu. Annemler beni 2 dayımlara gitmişler. Bana da not bırakmışlar: "Yemek,hazır! Buzdolabından çıkar! Üşenme, sakın yemeği 3 yeme. Sonra sen de dayınlara gel." O kadar yorgundum ki dayımlara 4. Yemekten sonra televizyonun karşısına geçtim. Televizyonda benim çok sevdiğim dizi "Yalan Dünya" vardı. Onu seyrettim. Fakat dizinin sonunu 5 uyumuşum. Annemler gelmiş, beni koltuktan 6 yatağıma götürmüşler ama ben hiçbir şey hatırlamıyorum. Ölü gibi uyumuşum ama iyice de dinlenmişim. Onun için bu sabah, saatim çalmadan uyandım.

ÖZ DEĞERLENDİRME

Bunları Türkçede yapabilir misiniz? Her cümle için kendinize bir puan veriniz. 1: Yapamam, 2: Biraz yapabilirim, 3: Yapabilirim, 4: İyi yapabilirim, 5: Çok iyi yapabilirim.

KELİME LİSTESİ

İSİMLER

• acele
• açma
• alkollü
• anlam
• ayaküstü
• ayran
• bagaj
• bakıcı
• çamaşır
• çatal (yiyecek)
• çıkış
• dekoratif
• deneyim
• desen
• döviz
• düğün
• ehliyet
• ekip
• geleneksel
• gözleme
• gürültü
• güverte
• han
• hat
• hazır
• heyecan
• ihtiyaç
• ilan
• inanç
• izin
• karar
• katmer
• kestane
• kokoreç
• konu
• köfte
• kumpir
• lahmacun
• lazım
• martı
• mutlaka
• nakit
• öncelik
• öneri
• pide
• poğaça
• rahat
• rakip
• refah
• sanatçı
• sandal
• seyir
• sıkışık
• sınır
• simit
• siyasetçi
• sözleşme
• süre
• şekerleme
• şiddet
• şirket
• tavla
• tavsiye
• tecrübe
• terlik
• tost
• ud
• ünlü
• vakıf
• vatandaş
• vezne
• yalan
• yaygın
• yoğun

FİİLLER

• ara vermek
• batmak
• bilgi vermek
• bitirmek
• borç vermek
• burs vermek
• çekinmek
• çözmek
• dayanmak
• denemek
• destek vermek
• devam etmek
• dikiş dikmek
• dikkat etmek
• doymak
• farkında olmak
• gecikmek
• gitar çalmak
• giyinmek
• göz kırpmak
• güvenmek
• hoş görmek
• hüküm vermek
• ıslık çalmak
• ilgilenmek
• izlemek
• kaybolmak
• kaymak
• kımıldamak
• közlemek
• kredi almak
• kutlamak
• mola vermek
• neden olmak
• para bozdurmak
• problem çıkarmak
• sığmak
• sıkıntı çekmek
• soluklanmak
• şişirmek
• takip etmek
• uzatmak
• ütülemek
• vedalaşmak
• yatıştırmak
• yenmek
• yetişmek
• zannetmek