ÜNİTE 4 — EVVEL ZAMAN İÇİNDE

unit opener photo — Ortaköy Mosque on the Bosphorus shore with the bridge behind

ÜNİTE 4

BECERİLER

• Fıkra, masal, efsane vb. anlama ve anlatma
• Bir diyaloğu anlama ve aktarma

DİL BİLGİSİ

• Belirsiz geçmiş zaman
• Pekiştirme sıfatları
• Küçültme ekleri
• Doğrudan anlatım
• Bağlaçlar (hem hem, ne ne, ya ya)

KELİMELER

• Masal, fıkra, hikâye anlatma kalıpları
• Sıfatlar

EVVEL ZAMAN İÇİNDE

four pictures — laughing elderly women talking, a cartoon bald boy in a red vest (Keloğlan), a cartoon Nasreddin Hoca with a white turban under a starry sky, an older man and a young man talking on a sofa

A. KİM NE YAPMIŞ?

gitmiş, beğenmemiş, görmüş mü, görmemiş mi

-Aysun dün sinemaya gitmiş ama filmi beğenmemiş.
-Ziya dün Nermin'i görmüş mü?
-Hayır, görmemiş.

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1Sizce dedikodu yapmak nasıl bir davranıştır?

2Çevrenizdeki insanlar dedikodu yapıyor mu?

OKUMA

YENİ KOMŞU

three smiling middle-aged women chatting

Canan: Apartmana yeni bir aile taşınmış, duydun mu?
Hülya: Hangi daireye taşınmışlar?
Canan: Aysel Hanım'ın evinin karşısında boş bir daire vardı. Ev sahibi bir yıl önce vefat etmiş. Ev sahibinin çocukları da evi satmış.
Hülya: Peki kimler taşınmış? Nasıl bir aileymiş?
Canan: Ben fazla bir şey bilmiyorum fakat Aysel Hanım'dan duydum. Adam emekli edebiyat öğretmeniymiş. Eşi de ev hanımıymış. İki kızları varmış.
Hülya: Kızları kaç yaşındaymış?
Canan: Yaşlarını bilmiyorum. Bir tanesi üniversite son sınıfta öğrenciymiş. Diğeri geçen yıl hukuk fakültesini bitirmiş. Şimdi özel bir firmada avukatmış.
Hülya: Acaba büyük kızı kaç yaşındaymış? Biliyorsun benim oğlumun askerliği bitti, evlenmek istiyor.
Canan: Onu bilmiyorum, Aysel Hanım'a soralım.
(Telefonla Aysel Hanım'ı arıyorlar.)
Canan: Aysel Hanım nasılsın?
Aysel: İyiyim, Canancığım, sen nasılsın?
Canan: Ben de iyiyim. Hülya ile oturuyoruz. Sen de gel bir kahve içelim.
Aysel: Tamam, geliyorum.
(Aysel Hanım Canan'ın evine geldi.)
Aysel: Nasılsın Hülyacığım?
Hülya: İyiyim, Aysel Hanım. Sen nasılsın, çocuklar nasıl?
Aysel: Eski tas eski hamam, yani her şey aynı.
Hülya: Yeni bir komşun olmuş, Canan söyledi.
Aysel: Evet, geçen hafta emekli bir öğretmen ve ailesi taşındı. Ankara'dan gelmişler.
Hülya: İki tane kızları varmış.
Aysel: Evet, büyük kızı senin oğlunla aynı yaşta.
Hülya: Aysel Abla, bir gün yeni komşularımızı ziyarete gidelim ve tanışalım mı?
Aysel: Olur, Hülyacığım, gidelim.

3Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım.

1. Yeni komşular hangi daireye taşınmış?
2. Apartmandaki yeni aile nereden gelmiş? Kaç kişilik bir aileymiş?
3. Apartmandaki yeni komşular nasıl kişilermiş?
4. Hülya Hanım neden yeni komşularıyla tanışmak istiyor?

YA SİZ?

En son hangi dedikoduyu duydunuz?

DİL BİLGİSİ

Belirsiz Geçmiş Zaman (Reported Past Tense)

Belirsiz geçmiş zaman, başka bir kişiden duyulan, öğrenilen veya sonradan farkına varılan bir olayı anlatmak için kullanılır.

"Belirsiz Geçmiş Zaman" is used for describing past actions that were heard or learnt about, rather than actions that were personally witnessed or experienced. This tense doesn't correspond directly with English, which often uses 'apparently' to express the same ideas.

Örnek:

Bahar şarkı yarışmasına katılmış.
Annem söyledi, ben dört aylıkken dişim çıkmış, doktor buna çok şaşırmış.
Köprüde kaza olmuş, kazada beş kişi yaralanmış.
Telefonumu arkadaşımın dükkânında unutmuşum.

4Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım.

1. Karşı komşumuzun evine hırsız gir .
2. Cüzdanımı evde unut .
3. Ali kitabı bana al, Ahmet'e al .
4. Ders kitabımı yanıma al, okulda fark ettim.
5. Bebek uyu ?
6. Haberlerde duydum. Dün Cumhurbaşkanı Berlin'e git .
7. Ayhan daha önce hiç Antalya'ya git ?
8. Yanımda hiç para yok. Çünkü para çek .
9. Büşra'ya sor bakalım. Ödevini yap?
10. Annem söyledi. Ben bir yaşında yürümeye başla .

İsim Cümlelerinde Belirsiz Geçmiş Zaman

Örnek:

Anneannem söyledi, annem küçükken çok yaramazmış.
Gökçe eskiden çok tembel bir öğrenciymiş.
Sınav yarın değilmiş, gelecek perşembeymiş.
Hava ılık sandım ama çok soğukmuş.

5Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım.

1. Serap dünden beri çok hasta .
2. Babam çok tembel bir öğrenci .
3. Ben küçükken uslu yaramaz .
4. Anneannem gençken nasıl bir kadın? Güzel ?
5. O lokantanın yemekleri hiç lezzetli ?

6Aşağıdaki cümleleri uygun eklerle (-DI, -mIş) dolduralım.

1. Dün sabah hava çok soğuk ve yağmurlu ama bugün günlük güneşlik.
2. Hava durumunu dinle ? Yarın hava nasıl?
3. Bugün derse geç kal ve öğretmen bana çok kız .
4. Aylin ve ben dün Senem'i gör ve biraz sohbet et . Senem üç yıl önce evlen ve geçen yıl bir kızı ol .
5. Annemle konuştun mu? Akşam yemeği için ne yap?
6. Kardeşi söyledi. Mehmet dün akşam geç gel .
7. Dünkü toplantıda Ahmet Bey çok güzel konuş . Çok beğendim.
8. Duydun mu? Dünkü toplantıda Ahmet Bey çok güzel konuş .
9. Berk geçen ay evlen . Nikâha ben de gittim.
10. Ayşe söyledi. Berk geçen ay evlen .
11. Geçen yıl büyük bir deprem ol . Hepimiz çok korktuk.
12. Çok eskiden İstanbul'da büyük bir deprem ol .
13. Teyzemden duydum. Kuzenim üniversite sınavını kazan .
14. Çok çalıştım ve üniversite sınavını kazan .
15. Dün koltukta uyu . Şimdi her yerim ağrıyor.

DİNLEME

ÜNLÜ OLMADAN ÖNCE...

7Hangi ünlü eskiden hangi işi yapmış? Metni dinleyelim. Yazalım.

10 QR code

ten numbered photos of famous people, each with a dotted answer line below

1. Tarık Akan
2. Julia Roberts
3. Sezen Aksu
4. Tarkan
5. Walt Disney
6. Nicholas Cage
7. İbrahim Tatlıses
8. Ebru Gündeş
9. Jim Carrey
10. Madonna

YAZMA

8Ünlü bir kişi ya da hayatımızdaki önemli bir kişiyi düşünelim. Bu kişiyi arkadaşlarımıza anlatalım.

black silhouettes of a woman and a man with question marks on their faces

Kim? Adı ne?
Neler yapmış? Kısaca anlatalım.
Siz bu kişiyle ne zaman tanıştınız?/ Siz bu kişiyi ne zamandan beri tanıyorsunuz?
Bu kişiyi neden anlatmak istediniz? Sizce neden önemli bir kişi?

KONUŞMA

9Sınıfta ikili gruplar oluşturalım. Aşağıdaki soruları arkadaşımıza soralım. Cevaplarını yazalım. Arkadaşımızın cevaplarını sınıfla paylaşalım.

ÖĞRENCİ A

1. Bu sabah kahvaltı yaptın mı?
2. En çok hangi yemeği seviyorsun?
3. Dün dersten sonra ne yaptın?
4. Sence Türkiye'deki en iyi futbol takımı hangisi?
5. Bir sene önce neredeydin?

ÖĞRENCİ B

1. Bugün okula nasıl geldin?
2. En çok hangi sporu yapıyorsun?
3. Dün akşam ders çalıştın mı?
4. Sence Türkiye'deki en iyi şarkıcı kim?
5. Evin/ yurdun nerede?

B. MASALLAR VE EFSANELER

kıpkırmızı, koskocaman, kızcağız, küçücük, uzunca

-Cadı, prensese kıpkırmızı, zehirli bir elma vermiş.
-Küçücük balığın karnında koskocaman bir tas bulmuş.
-Kızcağız babaannesini ziyarete gitmiş ama orada kurtla karşılaşmış.

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1Onlar ne yapmışlar? Resimler ile cümleleri eşleştirelim.

1. Cadının kıpkırmızı ve kocaman sihirli elmasını yemiş, sonra derin bir uykuya dalmış. ( )
2. Kızcağız yaşlı babaannesini ziyarete gitmiş ve orada kocaman bir kurtla karşılaşmış. ( )
3. Kocaman bir balığın karnında sihirli bir tas bulmuş. ( )
4. Sihirli lamba tertemiz olmuş ve lambanın içinden cin çıkmış. ( )
5. Yoksul bir adamcağızmış, hırsızları takip etmiş ve onların gizli hazinesini bulmuş. ( )
6. Gemisiyle pek çok yer gezmiş ve maceralar yaşamış. ( )

OKUMA

KELOĞLAN VE SİHİRLİ TAS

cartoon Keloğlan in a red vest carrying a bundle on a stick

Bir varmış, bir yokmuş. Keloğlan adında yoksul bir çocuk varmış. Keloğlan'ın yaşlıca bir annesi varmış. Bir gün Keloğlan annesinden izin almış ve balık tutmaya gitmiş. Öğle vakti koskocaman bir balık tutmuş. Bu, çok güzel bir balıkmış. Keloğlan balığı temizlemiş ve bu sırada balığın karnından bir tas çıkmış. Keloğlan tasa su doldurmuş ve balığı yıkamak istemiş. Suyu balığın üzerine dökmüş fakat tastan su değil sapsarı altınlar akmış. Keloğlan bu işe çok şaşırmış, "Bu tas galiba sihirli, hemen anacığıma haber vereyim." demiş ve eve koşmuş. Tası annesine göstermiş. Sonra tasa defalarca su doldurmuş ve bu suyu boşaltmış. Böylece çok fazla altını olmuş.

Keloğlan bir gün bu altınlarla koskocaman bir saray yapmış ve o günden sonra padişah gibi yaşamış. Keloğlan zengin olduktan sonra çok değişmiş. İnsanlara çok kötü davranmış. Çok bencil olmuş. Annesi Keloğlan için çok üzülmüş. Oğluna çok nasihat etmiş fakat Keloğlan annesini dinlememiş.

Keloğlan bir gün daha çok altın için sihirli tasıyla ırmağın kenarına gelmiş. Irmaktan defalarca su almış ve çok fazla altını olmuş. Bu arada tas aniden suya düşmüş. Keloğlan tası yakalamak istemiş fakat o da suya düşmüş. Keloğlan güçlükle kıyıya çıkmış, ama kıyıda altınlar yokmuş. Çünkü hırsızlar Keloğlan'ın bütün altınlarını çalmış. Keloğlan çok üzülmüş çünkü hem sihirli tas hem de altınlar gitmiş. Keloğlan annesinin yanına dönmüş, çok ağlamış. Annesi, Keloğlan'a "Üzülme çünkü aslında o tas senin değildi, sen o tası buldun. Zaten zengin olduktan sonra çok değiştin. Kötü bir insan oldun. Para hayattaki en önemli şey değildir. İnsanların kalbini kazanmak daha önemlidir." demiş. Keloğlan, "Doğru söylüyorsun anneciğim." demiş ve annesine hak vermiş. Bir daha sihirli tasla ilgili hiçbir şey söylememiş.

2Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım.

1. Keloğlan sihirli tası nerede bulmuş?
2. Keloğlan sihirli tası bulduktan sonra ilk önce ne yapmış?
3. Keloğlan zengin olduktan sonra nasıl değişmiş?
4. Keloğlan tası düşürdükten sonra altınlara ne olmuş?

YA SİZ?

Siz hangi masalları biliyorsunuz?

DİL BİLGİSİ

Pekiştirme Sıfatları

Sıfatların anlamlarını güçlendirmek için, sıfatlardan önce "m, p, r, s" seslerinden biri getirilir.

One of the letters "m, p, r, s" is added to the adjective to reinforce the meaning and to strengthen the value to which the adjective refers. (e. g. bembeyaz → snow white, kapkara → pitch black, kıpkırmızı → blood red.)

Örnek:

Ayşe'nin kıpkısa saçları var.
Buradan dosdoğru gidin, okul sağ tarafta.
Dün gece kar yağmış, şimdi her yer bembeyaz.
Yemyeşil ormanda piknik yaptık.
Ödevlerimi çarçabuk yaptım.

3Aşağıdaki boşlukları pekiştirme sıfatlarıyla dolduralım.

smiling mother hugging a young girl

Biz şimdiye kadar her yıl tatilde annemlerin yazlığına gittik. Bu yaz tatilde 1 bir yere gitmek istedik ve Bozcaada'ya gitmeye karar verdik. Bozcaada'da küçük bir pansiyonda kaldık. Odamız küçüktü fakat 2. Her sabah 3 sokaklardan geçtik ve sahile gittik. 4 denizde yüzdük. Denizde yüzdükten sonra karnımız acıktı, seyyar satıcılardan 5 meyveler aldık, hepsi çok lezzetliydi. Tatile çıkmadan önce "Önümüzde 6 bir hafta var." diye düşündük fakat bir hafta 7 geçti ve tatil bitti. Biz de evimize döndük. Fakat aklımız Bozcaada'da kaldı.

Küçültme Ekleri

-CA

1. Bu ek eklendiği sıfata "biraz" anlamı katar.
When added to certain adjectives, "-CA" favorably quantifies the relevant adjective as "quite" or "pretty" (e. g.)
Büyükçe bir çanta almam lazım. I need to buy a bag that is pretty big.)
Aysun uzunca boylu bir kız.

2. Bu ek isimlerden zarf yapar.
It is also used for forming adverbs out of nouns. (e. g. Yavaşça yürüdük. We walked slowly.)
Bu ödevi kolayca yaptım.

3. Bu ek zamirlere eklenince "görüş" anlamı katar.
When added to pronouns, it describes opinion of the relevant pronoun. (e. g. Bence akşam yemeğini dışarıda yiyelim. → I think we should have our dinner out.)
Bence bugün yağmur yağmayacak.

4. Sayılara eklenerek çokluk anlamı katar.
When added to numbers, it describes multitude and plurality.
Gösteriyi yüzlerce insan izledi. → Hundreds of people watched the show.

5. Birliktelik anlamı katar.
When added to a noun standing for a group of people, it describes actions that are done together, by all members of the related group. (e. g. Dün ailece piknik yaptık. → Our whole family had a picnic yesterday.)
Sınıfça sinemaya gittik.

-CIk

Bu ek, eklendiği sıfat veya zarfın anlamını pekiştir ve sevgi, şefkat, azlık, acıma anlamı katar. ^sic

"-CIk" suffix reinforces the meaning of the adjective or the adverb to which it is added and attaches a sense of affection and love towards the noun in question.

Örnek:

Ufacık, kutu gibi bir evleri vardı ama çok mutluydular. (ufak →ufacık: çok ufak)
Anneciğim, babacığım sizleri çok özledim. (sevgi)
Zavallı kedicik, çok hasta. (acıma)
NOT: Bu ek, sonu "k" ile biten isimlerden sonra geldiği zaman ismin sonundaki "k" harfi düşer.

4Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım.

1. Ben bu yaz çok sıcak olacak.
2. Kuaföre saçımı biraz kes dedim fakat o saçımı kısa kesti!
3. Kapalıçarşı'daki dükkânlar küçük fakat kiraları çok pahalı.
4. Kumpir için büyük üç tane patates almak istiyorum.
5. Çok üşüdüm! Sıcak bir çay içmek istiyorum.
6. Bebek uyuyor, odaya sessiz gir.
7. Her gün binler çocuk doğuyor.
8. Her pazar aile kahvaltı yapıyoruz.

DİNLEME

the Maiden's Tower (Kız Kulesi) at sunset

KIZ KULESİ EFSANESİ

11 QR code

5Metni dinleyelim. Aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

1. Kız Kulesi efsanesinin en meşhuru Sultan ve eşi hakkındadır. ( )
2. Sultanın rüyasında kızı ölmüş. ( )
3. Sultan kızını yılanlardan korumak için kuleye kapatmış. ( )
4. Yıllar sonra bir gün Sultan hasta olmuş. ( )
5. Yaşlı bir köylü kadın kuleye bir sepet üzüm göndermiş. ( )

YAZMA

MODERN Masallar

6Sınıfta ikili ya da üçlü gruplar oluşturalım. Yandaki maddelerden bazılarını kullanalım ve modern bir masal yazalım.

ornate frame with handwritten-style word list, surrounded by small icons — castle, king, princess, apple, magic wand, globe, books, telephone, Wi-Fi, laptops, shopping bag

• Kötü kalpli kurt
• Aslan
• Elma
• Sihirli kek
• Şeker
• Orman
• Nehir
• Pastadan ev
• Şato
• Sihirli asa
• CEO
• Sosyal medya (Instagram, Facebook, Twitter vb.)
• Sıcak çikolata
• Avokado
• Kafe
• Alışveriş merkezi
• Cep telefonu
• Kol saati
• Metro
• Kablosuz internet (Wi-Fi)

KONUŞMA

7Sınıfta ikili ya da üçlü gruplar oluşturalım. Türkiye'ye geldikten sonra ilginç bir olay yaşadınız mı? Arkadaşlarımıza anlatalım. Gruptaki arkadaşlarımızı dinleyelim ve detayları soralım. En ilginç hikayeyi sınıf arkadaşlarımızla paylaşalım. Aşağıdaki soruları kullanabilirsiniz.

İletişim problemi yaşadınız mı? (Konuşma, kendini ifade etme, yanlış anlama vb.)
Yanlış otobüse bindiniz mi? Yanlış bir yere gittiniz mi? Kayboldunuz mu?
Restoranda sipariş problemi yaşadınız mı?
Bir şey kaybettiniz mi? (Cüzdan, pasaport, evrak vb.)

Olay nerede oldu?
Yanınızda kimler vardı?
Olay ne?
Olay ne zamandı?
Nasıl hissettiniz?

C. FIKRALAR

diye sormuş, diye cevap vermiş, diye düşünmüş, hem müzik dinliyor hem (de) çalışıyor, ne yiyor ne (de) içiyor, ya dergi ya (da) kitap

Komşusu Nasreddin Hoca'ya "Eşek evde mi Hocam?" diye sormuş.
Hoca "Hayır komşu, evde değil." diye cevap vermiş.
Hem müzik dinliyor hem de ders çalışıyor.
Yolculukta okumak için ya dergi ya da kitap alacağım.
Ayşe'nin ablası çok hasta, ne yiyor ne içiyor.

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1Sizin ülkenizde komik ve ünlü insanlar var mı?

2Nasreddin Hoca'yı tanıyor musunuz?

OKUMA

EŞEĞİN SÖZÜ

Nasreddin Hoca and his neighbour talking in front of a stone house, a donkey's head visible over the fence

Bir gün Nasreddin Hoca'nın bir komşusu Hoca'nın kapısını çalmış. Nasreddin Hoca "Merhaba komşu. Nasılsın, iyi misin?" diye sormuş. Komşusu "Sağol Hocam, iyiyim." diye cevap vermiş. Komşusu; "Hocam, senden bir şey rica edeceğim, kasabaya gideceğim, eşeğini iki saat için bana verir misin?" diye sormuş. Nasreddin Hoca eşeğini komşusuna vermek istememiş. "Ah komşucuğum, eşek evde değil." diye cevap vermiş. Tam bu sırada eşek içeriden uzun uzun anırmış. Komşusu eşeğin sesini duymuş. "Hocam, peki bu ses ne? Eşek evde ama sen bana yok diyorsun." demiş. Nasreddin Hoca komşusuna kızmış ve "Ayıp komşu, çok ayıp! Benim sözüme inanmıyorsun. Eşeğin sözüne mi inanıyorsun?" diye cevap vermiş.

3Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım.

1. Nasreddin Hoca'nın komşusu neden Nasreddin Hoca'nın eşeğini istemiş?
2. Nasreddin Hoca komşusuna ne cevap vermiş?
3. Nasreddin Hoca'nın komşusu neden Nasreddin Hoca'ya inanmamış?
4. Nasreddin Hoca komşusuna neden kızmış?

YA SİZ?

Siz hangi fıkraları biliyorsunuz? Anlatalım.

DİL BİLGİSİ

Doğrudan Anlatım

Genellikle doğrudan anlatımda kullanılan "diye", bağımsız iki söz grubunu birbirine bağlar.

Mostly used in direct speech, "diye" links two independent clauses. One of these clauses is usually a sentence in quotation marks as it is directly transferred into speech and is not transformed as an indirect statement. (e. g. "Paran var mı?" diye sordu. → "Do you have money?" he asked me.)

Örnek:

Martin, Susanna'ya "Yarın sınav var mı?" diye sordu.
Susanna, Martin'e "Hayır, yarın sınav yok. Sınav gelecek hafta olacak." diye cevap verdi.
Şebnem, pastacıya "Meyveli pasta var mı?" diye sordu.
Pastacı, Şebnem'e "Meyveli pasta var." diye cevap verdi.
Ahmet "Elif hasta. Okula gelmeyecek." diye düşündü.
Annem bana "Odanı neden temizlemiyorsun?" diye kızdı.

4Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım.

a wolf and a white goat standing by cabbages

Bir gün küçük bir keçi, sürüsünden ayrılmış ve otlamak için başka bir yere gitmiş. Kurt da zavallı hayvanı hemen görmüş ve "İşte ağzıma layık bir lokma. Yaşasın!" 1. Küçük keçi, kurdu görmüş ve kaçmak istemiş fakat kurt onu yakalamış.

Kurt, küçük keçiye "Son bir isteğin var mı?" 2. Küçük keçi "Bana biraz kaval çal da neşeleneyim, mutlu öleyim." 3. Kurt, "Zavallının son isteği bu, bir kaval bulayım da çalayım." 4. Bir kaval bulmuş ve çalmaya başlamış. Kurt çalmış, küçük keçi oynamış.

Bu sırada uzaktaki köpekler kavalın sesini duymuşlar. Koşa koşa kurdun yanına gelmişler ve kurdu kovalamışlar. Kurt keçinin oyununu anlamış ve "Keçi beni kandırdı." 5.

5Aşağıdaki boşlukları "diye" ile dolduralım.

1. Mert bana "Nereye gidiyorsun?" .
   Ben ona "Eve gidiyorum." .
2. Ben ona "Neden beni aramıyorsun?" .
   O bana "Çünkü çok işim var." .
3. Anneme "Bu akşam yemekte ne var?" .
   Annem bana "Tavuk ve pilav yaptım." .
4. Ne düşünüyorsun?
   "Ne zaman Ankara'ya gideceğim." .
5. Ona ne söyledin?
   "Yarın okula gelmeyeceğim." .
6. Niçin kızdın?
   "Bana yalan söyledin." .

Bağlaçlar

Hem .... hem (de) (Both ... and)

"Hem ... hem (de)" bağlacı, aynı görevde olan kelimeleri ya da cümleleri "birliktelik, eşitlik ya da karşıtlık" anlamlarıyla birbirine bağlar.

"Hem ... hem (de)..." links words, phrases or clauses with the same function and refers to "being together or simultaneous", "equality" or "contrast". "Both ... and ...", "not only ... but also ..." and "... but at the same time ..." may be regarded as the closest English equivalents of this form.

Örnek:

Aslı yaz tatilinde hem Antalya'ya hem (de) İzmir'e gitmiş.
Gençlik yıllarımda hem okudum hem (de) çalıştım.
Hem rejim yapıyorsun hem (de) her gün tatlı yiyorsun.

Ne .... ne (de)

Aynı görevde olan öğeleri "olumsuzluk" ilişkisiyle birbirine bağlar. Ancak, bulundukları cümlenin yüklemi, yapı bakımından olumludur.

"Ne ... ne (de) ..." links words, phrases or clauses with the same function and describes negation or absence. Although the main verb is positive when "ne ... ne (de)..." is involved, the meaning is always negative. "Neither ... nor ..." may be regarded as the English equivalent of this form.

Örnek:

Ne derslere geliyorsun ne (de) ödevlerini yapıyorsun. (Derslere gelmiyorsun ve ödevlerini yapmıyorsun.)
Tatile çıkmak için ne paramız ne de zamanımız var. (Tatile çıkmak için paramız ve zamanımız yok.)
Mehmet ne ekmek yiyor ne (de) tatlı, o rejim yapıyor. (Mehmet ekmek ve tatlı yemiyor çünkü o rejim yapıyor.)

Ya ..... ya

Aynı görevde olan kelimeleri ya da cümleleri, sunulan şeylerden birini seçme, tercih etme ilgisiyle birbirine bağlar.

"Ya ... ya (da) ..." links words, phrases or clauses with the same function and refers to a preference between one of them. The closest English equivalent of this form may be "either ... or ...".

Örnek:

Her şeyi ben yapıyorum, sen de ya temizlik ya (da) ütü yap.
Uçaktan indikten sonra ya ara ya (da) mesaj gönder.
Trafik çok yoğun, Kadıköy'e ya metrobüsle gel ya (da) vapurla.

6Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım.

1. hava çok soğuk üşüyorum diyorsun incecik giyiniyorsun!
2. Uçak biletleri çok pahalı. Bu yüzden İstanbul'a otobüsle trenle gitmek istiyorum.
3. kırmızı ayakkabıyı siyah ayakkabıyı çok beğendim. Hangisini alsam?
4. Yanımda çok fazla para yok, kırmızı ayakkabıyı siyah ayakkabıyı alacağım.
5. rejim yapıyorsun patates kızartması yiyorsun!
6. derdini anlatıyorsun insanlardan yardım istiyorsun.
7. Eskiden evi vardı arabası ama şimdi çok zengin.
8. Metin sigara içki içiyor. Sağlıksız bir hayat yaşıyor.
9. Bugün Derya ile gezdik alışveriş yaptık. Çok güzel bir gündü.
10. Nilgün kitap gazete okuyor. Dünyadan haberi yok.

DİNLEME

RÜYALAR

silhouette of a woman whose hair is a night sky full of planets and stars

7Sık sık rüya görüyor musunuz? Rüyalarınızı hatırlıyor musunuz?

8Aşağıdaki rüyaların anlamlarını tahmin edelim, eşleştirelim.

9Siz başka hangi rüyaların anlamlarını biliyorsunuz?

10Metni dinleyelim. Aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

12 QR code

1. Şebnem rüyasında kendi evindeymiş. ( )
2. Şebnem rüyasında çocuğa yemek yapmış. ( )
3. Şebnem rüyasında alevleri söndürmeye çalışmış. ( )
4. Şebnem rüyasında evden kaçmış ve uyanmış. ( )
5. Şebnem rüyasında beyaz duman görmüş. ( )

YAZMA

11Aşağıda bir kişinin rüyası anlatılmıştır. Bu rüyayla ilgili üç tane soru yazalım. Sizce bu rüya ne anlama geliyor?

Geçenlerde çok garip bir rüya gördüm. Rüyamda önce evimin salonundaymışım ve ev sıcacıktı. Daha sonra bir müzik sesi duydum, bir kişi piyano çalıyordu. Yan odaya geçtim, orada kız kardeşim varmış ve piyanoyu o çalıyormuş. Onun yanına gittim ve yanına oturdum. O piyano çaldı ve ben dinledim. Sonra bir anda bahçedeymişim, ayaklarımda ayakkabılarım yokmuş. Çok üşüdüm. Bir anda uyandım.

1. Bu kişi rüyasında ilk önce neredeymiş?
2. ?
3. ?
4. ?

12Hiç ilginç bir rüya gördünüz mü? Yazalım.

• Rüyanızda neredeydiniz?
• Rüyanızda ne / neler oldu?
• Siz ne yaptınız?
• Rüyanızda ne hissettiniz?
• Sizce rüyanız ne anlama geliyor?

KONUŞMA

13Sınıfımızda ikili gruplar oluşturalım. Aşağıdaki soruları arkadaşımıza soralım ve onun sorularını cevaplayalım.

ÖĞRENCİ A

1. Rüyalarınızı genellikle hatırlıyor musunuz?
2. Genellikle iyi rüyalar mı görüyorsunuz yoksa kabus mu görüyorsunuz?
3. Rüyanızda yabancı dilde konuştunuz mu?
4. Hayal kurmak ve rüya görmek arasındaki fark nedir?
5. Sizce neden rüyalarımızı çok çabuk unutuyoruz?

ÖĞRENCİ B

1. Sık sık aynı rüyayı görüyor musunuz? (Düşmek, uçmak gibi)
2. Rüyalar hakkında bir film ya da kitap biliyor musunuz?
3. Hiç uykuda konuştunuz mu? Aileniz ya da oda arkadaşınız hiç söyledi mi?
4. Rüya tabirlerine inanıyor musunuz? Her rüyanın bir anlamı var mıdır?
5. Bir rüyanız hiç gerçekleşti mi?

İZLE - ÖĞREN

İŞ MÜLAKATI

1Videoyu izleyelim. Aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

7 QR code

video still — a young woman being interviewed on a red sofa by a man and an older woman; a "PRAGUE" poster on the wall

1. Şirketin bazı semtlere servisi var. ( )
2. Gamze iyi derecede Fransızca biliyor. ( )
3. Şirkette öğle yemeği var. ( )
4. Çalışanlar üniforma giyiyorlar. ( )
5. Gamze hafta içi çalışacak. ( )

2Videoyu tekrar izleyelim. Aşağıdaki soruları cevaplayalım.

1. Şirketteki kişiler Gamze'nin tiyatro videosu hakkında ne düşünmüşler?
2. Gamze'ye mülakatta neden "Turistlerle çalıştın mı?" diye sormuşlar?
3. Gamze'ye mülakatta neden "Servis kullanacak mısın?" diye sormuşlar?
4. Şirkette kimler çalışıyor?
5. Gamze'den önceki personel şirkette hangi sorunları yaşamış?

DOLANDIRICI

video still — an older woman and a young woman talking on a sofa with tea and cookies on the table

Dolandırmak: Yalan söylemek ve başkasının parasını çalmak.
Dolandırıcı: Yalan söyleyen ve başkasının parasını çalan kişi

3Videoyu izleyelim. Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını işaretleyelim.

8 QR code

1. Kadının kardeşi .
   a. kaza yapmış b. hastalanmış c. dolandırılmış
2. Telefondaki dolandırıcı "Ben " demiş.
   a. savcıyım b. polisim c. askerim
3. Telefondaki dolandırıcı kadının kardeşine ne demiş?
   a. "Banka hesaplarınızdan silah satın almışsınız."
   b. "Banka hesaplarınızdan para transferi yapmışsınız"
   c. "Banka hesaplarınızı terör örgütü kullanmış"
4. Erkek kardeşi hesaplarını kurtarmak için ne yapmış?
   a. Hesaplarını kapatmış.
   b. Hesaplarındaki parayı polise transfer etmiş.
   c. Bankaya gidip hesaplarından para çekmiş.
5. Nagehan arkadaşına ne tavsiye ediyor?
   a. Dikkatli ol!
   b. Banka hesaplarını kapat!
   c. Telefonda kimseyle konuşma!

4Videoyu tekrar izleyelim. Aşağıdaki cümleleri videodaki olaya göre sıralayalım.

1. Erkek kardeşi bütün parasını kaybetmiş. ( )
2. Dolandırıcı kadının erkek kardeşini "Silah satın almışsınız" diye suçlamış. ( )
3. Telefonu çalmış. ( 1 )
4. Erkek kardeş hesabındaki parayı dolandırıcıya transfer etmiş. ( )
5. Kadın ve erkek kardeşi karakola gitmişler. ( )
6. Telefona cevap vermiş. ( )
7. Dolandırıcı kendisini polis diye tanıtmış. ( )

GÜNLÜK İFADELER

HABER VERME

• Haberin var mı?
• Haberin olsun.
• Sıkı dur, sana bir şey söyleyeceğim.
• Ne oldu, biliyor musun?
• Nasıl söyleyeceğim, bilmiyorum.
• Maalesef size kötü bir haberim var.
• Müjdemi isterim.
• Nereden biliyorsun?
• Duydun mu?

KENDİNİ ÇEK

an elderly man and a young man laughing and talking on a sofa

Aile büyüklerimizden biri ile röportaj yapalım. Onların çocukken hayatları nasılmış? Anlatalım. Videoda aşağıdaki sorulara cevap verelim.

İnsanların hayatları nasılmış?
Nerede yaşamışlar?
Neler yapıyorlarmış?
Nerede okumuşlar?
Şehir / köy hayatı nasılmış?

MİKROFON SENDE

Arkadaşlarımızla aşağıdaki oyunu oynayalım. Zar atalım ve tabloda ilerleyelim. Tablodaki soruyu arkadaşımıza soralım. Tabloyu kim bitirirse o şampiyon olur.

winding board game path of squares numbered 1–47 from BAŞLANGIÇ to BİTİŞ, with dashed arrows linking some squares (4→7, 9→29, 17→22, 43→33)

1. Hafta sonu ne yapacaksın?
2. İki adım ilerle.
3. En son ne zaman tatil gittin?
4. Arkadaşına bir soru sor ve üç adım ilerle.
5. Başa dön.
6. Şimdi hava nasıl?
7. Arkadaşına bir soru sor.
8. Tekrar zar at.
9. Dün neler yaptın? Anlat ve ok yönünde ilerle.
10. Arkadaşın hafta sonu ne yapmış?
11. Ne zaman doğdun?
12. Sınıfın kaç kişilik?
13. Fiziksel özelliklerini anlat.
14. Bu akşam ne yapacaksın?
15. Başa dön.
16. İki adım ilerle.
17. En son ne zaman sinemaya gittin?
18. Hareket etmiyorsun.
19. En son hangi kitabı okudun?
20. Son sınavdan kaç puan aldın?
21. Bugün ne yiyeceksin?
22. Bir adım geri git.
23. Hareket etmiyorsun.
24. Arkadaşına bir soru sor.
25. Sabah kahvaltıda ne yedin?
26. Evcil hayvanın var mı?
27. Arkadaşına bir soru sor.
28. Hareket etmiyorsun.
29. Okulda eve nasıl gidiyoruz. Tarif et.
30. İki gün önce okula gittin mi?
31. Tekrar zar at.
32. 2 adım ilerle.
33. Arkadaşına bir soru sor.
34. En son hangi haberi duydun?
35. Hareket etmiyorsun.
36. Başa dön.
37. Arkadaşına bir soru sor.
38. Sınıf arkadaşların dün ne yapmış?
39. Kurs ne zaman bitecek?
40. Sınıfından bir arkadaşını tarif et.
41. Hareket etmiyorsun.
42. Arkadaşına bir soru sor.
43. Hangi okullara gittiniz? Ok yönünde geri git.
44. Ülkende hava nasıl?
45. Arkadaşına soru sor.
46. 3 adım geri git.
47. Bugün saat kaçta kalktın?

BAŞLANGIÇ … BİTİŞ

KÜLTÜRDEN KÜLTÜRE

EFSANELER

Gelin Kayası

a small rocky islet with a tower off a sandy beach

Ağva sahilinde insan şeklinde beyaz bir kaya vardır. Bu kayanın adı "Gelin Kayası"dır. Efsaneye göre çok uzun yıllar önce, Ağva küçük bir balıkçı köyüymüş. Bu köyde 18 yaşında çok güzel bir kız varmış. Bu kızın balıkçı bir nişanlısı varmış. Genç kızın nişanlısı düğün sabahı balık tutmak için denize gitmiş. Aniden çok kötü bir fırtına çıkmış. Delikanlının teknesi fırtınada batmış ve delikanlı da denizde boğulmuş. Genç gelin kayalıkların üzerinde günlerce beklemiş fakat kimse gelmemiş. Bir gün Allah'a "Allah'ım! Ya beni taşa çevir ya da sevgilimi geri getir!" diye dua etmiş. Allah kızın duasını kabul etmiş ve kızı taşa çevirmiş.

Taş Olan Kadın

silhouette of a human-shaped rock against a yellow sunset sky

Kore'nin bir köyünde çok fakir bir karı koca varmış. Birbirlerine âşıklarmış. Bu karı kocanın çok küçük bir tarlası varmış. Bir yıl köye hiç yağmur yağmamış. O yıl köyde kıtlık olmuş ve herkes yiyecek almak için komşu köylere gitmiş. Bir gün bu karı kocanın bütün yiyeceği bitmiş. Adam da yiyecek almak için komşu köye gitmek istemiş. Kadın kocasından ayrılmak istememiş, çok üzülmüş ama başka çare yokmuş. Kocasını yolcu etmiş. Kadın iki hafta kocasını beklemiş. Kocasının bütün arkadaşları evlerine dönmüş ama kocası dönmemiş. Evde çok az yiyecek varmış. Kadın, yiyecekleri kocası için saklamış ve hiçbir şey yememiş. Her gün köyün en yüksek tepesine çıkmış ve kocasını beklemiş ama kocası gelmemiş. Bugün o tepenin üzerinde insan şeklinde bir taş vardır. Efsaneye göre kadın kocasını beklerken taş olmuş.

Aşağıdaki soruları metinlere göre cevaplayalım.

1. Ağva'daki kızın nişanlısının işi neymiş?
2. Ağva'daki kız neden taşa dönüşmüş?
3. Kore'deki kadının kocası neden başka köye gitmiş?
4. Kore'deki kadın neden taşa dönüşmüş?
5. Sizce bu iki efsanedeki ortak noktalar nedir?

BİR ADIM ÖTESİ

DİYE

"Diye" belirteci cümleye sebep anlamı katar.

EĞLENELİM ÖĞRENELİM

Bu oyunu oynamak için önce kâğıda aşağıdaki gibi bir tablo çizelim. Sonra bu kâğıdı çizgilerinden katlayalım. Sadece "Kim?" bölümü açık kalsın. Oraya birinin adını yazalım ve kâğıdı yanımızdaki arkadaşımıza verelim. O da "Kiminle?" bölümüne başka birinin adını yazsın ve diğer arkadaşımıza versin. Bu şekilde herkes sırayla "Ne zaman?", "Nerede?" ve "Ne yapmış?" bölümlerine zaman, yer vb. yazsın. En son kâğıda "Ne yapmış?" yazan arkadaşımız kâğıdı tamamen açsın ve yüksek sesle bize cümleyi okusun. İyi eğlenceler!

NELER ÖĞRENDİK?

1Aşağıdaki boşlukları uygun eklerle dolduralım.

1. Ahmet'in kardeşi çok çalışkan .
2. Annem söyledi, ben bir yaşında yürü .
3. Otobüste uyu, bu yüzden durağı geç .
4. Babam gençken büyük sıkıntılar yaşa .

2Aşağıdaki boşlukları uygun pekiştirme sıfatlarıyla dolduralım.

1. Adam çok utandı, oldu.
2. Şu kızın çok güzel saçları var.
3. Ağaçlı, bir yoldan geçtik ve nihayet denize ulaştık.
4. Baharda, Büyükada'da çimenlerin üzerinde piknik yapmak istiyorum.

3Aşağıdaki cümleleri uygun bağlaçlarla tamamlayalım.

1. çalışmıyorsun "Kötü not aldım." diye yakınıyorsun.
2. Dışarıdaki hava soğuk sıcak.
3. Şu dükkânda ucuz kaliteli ayakkabılar satılıyor.
4. Takıma beni onu alacak.
5. Bence küpe da kolye tak, küpe kolyeyle kötü görünüyorsun.
6. Aylardır arıyor e-posta yazıyor, beni iyice unuttu.

4Aşağıdaki kelimeleri kullanalım ve belirsiz geçmiş zaman ile cümleler yapalım.

1. gece / çok / yağmur / yağmak / dün
   .
2. ev / girmek / hırsız / bilgisayar / çalmak
   .
3. çocuklar / Emine Teyze / cam / kırmak / ev
   .
4. Metin / gelmek / önce / yıl / beş / Almanya / Türkiye
   .

ÖZ DEĞERLENDİRME

Bunları Türkçede yapabilir misiniz? Her cümle için kendinize bir puan veriniz. 1: Yapamam, 2: Biraz yapabilirim, 3: Yapabilirim, 4: İyi yapabilirim, 5: Çok iyi yapabilirim.

KELİME LİSTESİ

İSİMLER

• ambulans
• asansör
• bilmece
• cankurtaran
• cin
• deve
• diyar
• efsane
• evliya
• fakir
• fıkra
• fırtına
• hayran
• inşaat
• işçi
• itfaiyeci
• kasaba
• kasiyer
• kaval
• kıtlık
• konfeksiyon
• köçek
• macera
• merdiven
• metrobüs
• mimar
• müşteri
• nişanlı
• ölümsüz
• ölümsüzlük
• padişah
• pansiyon
• santral görevlisi
• sebze
• sedefkâr
• sihirli
• sürü
• tarla
• tas
• tembel
• tepe
• tezgâhtar
• uslu
• vestiyer
• veteriner
• yaramaz
• yem
• yönetmen

FİİLLER

• alay etmek
• anırmak
• boğulmak
• bozulmak
• fethetmek
• fışkırmak
• incitmek
• oda tutmak
• şaşırmak
• şımartmak
• yetiştirmek