ÜNİTE 2 — İŞ DÜNYASI

unit opener photo — the main gate of İstanbul Üniversitesi with a Turkish flag, students walking up the steps

ÜNİTE 2

BECERİLER

• Gazeteler ve dergilerdeki metinleri anlama
• Fikir alışverişinde bulunma

DİL BİLGİSİ

• İsim-fiil ekleri (-mAK, -mA, -(y)Iş)
• Emir kipinde dolaylı anlatım

KELİMELER

• İş Hayatı
• Başarı
• Meslekler

İŞ DÜNYASI

four photos — a man in a suit looking up at a signpost with blank arrows, a finger touching a "www" screen, colleagues looking at a laptop, a tired woman rubbing her eyes at a keyboard

A. İŞ HAYATI

çalışma, öğrenmekten, okumak, yemek

-İş yerimdeki çalışma şartlarından oldukça memnunum.
-Her gün yeni bir şeyler öğrenmekten çok hoşlanırım.
-Kitap okumak güzel bir alışkanlıktır.
-Yemek sipariş edelim mi?

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1Hangi meslekleri biliyorsunuz? Aşağıdaki boşluklara yazalım. Arkadaşımızla karşılaştıralım. Hangimiz daha çok meslek biliyor?

2Aşağıdaki kelimeleri uygun boşluklara yerleştirelim.

zahmetli · dolgun ücretli · asgari ücret · düşük ücretli · geçici · tam zamanlı · yarı zamanlı · stresli · ikramiye · cazip

1. bir işiniz varsa sadece belli bir yerde, belli bir süre çalışırsınız.
2. bir iş sağlığınızı bozabilir.
3. bir işte çok para kazanamazsınız.
4. Bu iş hem çalışma koşulları, hem de ücret bakımından oldukça .
5. Patronun vermesi işçileri çok motive eder.
6. bir işte çalışmak size çok para kazandırır.
7. bir işte günün sabah, öğle, akşam gibi sadece bir bölümünde çalışırsınız.
8. bir işte tatil günleriniz sadece bir veya iki gündür.
9. her ülkede farklıdır.
10. bir iş her zaman çok zaman ve enerji gerektirir.

3Meslekleri kendimize göre yukarıdaki kelimeler ile tanımlayalım.

Örnek: Bence garsonluk tam ya da yarı zamanlı, düşük ücretli bir iştir. İkramiye almazsın ama bahşiş alabilirsin. Belki biraz cazip ama stresli bir meslektir.

group photo of people in many professions — construction worker, doctors, nurse, office workers, chef

OKUMA

4Aşağıdaki kelimeleri uygun boşluklara yerleştirelim.

öğretmek / görevlerini / mesai saatlerinin / karşılaşmamız / maaşından

İŞ HAYATINDAKİ ROLLER

colleagues gathered around a laptop in an office

Herkes iyi bir işte, iyi bir maaşla çalışmak ister. İş yerinin yakın olmasını, 1 uygun olmasını ve nazik patronlarının olmasını herkes ister. Ama bunları isterken "Benim bu işyerine nasıl bir faydam olacak?" sorusunu aklımızdan bile geçirmeyiz. Sadece maaşımızı zamanında ödemelerini, izin günlerimizin sayısını ve ofisteki rahatımızı düşünürüz.

Beş yıllık iş hayatındaki çalışmalarım bana şunu öğretti. Hiçbir iş korkunç değildir. Kendinize güveniyor musunuz? O zaman her yerde başarılı olabilirsiniz. İş yerimde farklı kişilikteki insanlar ile karşılaştım ve mesai arkadaşlarımı sürekli inceledim. Şimdi kısaca bu kişilik özelliklerinden bahsetmek istiyorum.

Etkisiz eleman: Etkisiz eleman matematikteki "0" rakamıdır. Bu rakamın matematik işlemlerinde herhangi bir etkisi yoktur. Ofiste de aynı "0" rakamı gibi etkisiz kişiler olabilir. Bu kişiler sadece 2 yapar, başka hiçbir işe karışmaz. Aslında bir ofis için çok uygun biridir, zararı yoktur fakat çok yararı da yoktur.

İngiliz anahtarı: İngiliz anahtarını tamir işlerinde birden fazla iş için kullanabilirsiniz. Ofiste de aynı İngiliz anahtarı gibi her iş için faydalı birileri vardır. Bu kişiler kendi işlerini yapar, diğer işlere de yardım eder. İngiliz anahtarı gibidir. Onsuz her şey eksik olur.

Memnuniyetsiz: İş yerinden, patronundan, 3, çok çalışmaktan sürekli şikâyet eder. Hiçbir işten memnun değildir. Ama işi bırakmaya da cesaret edemez. Yıllarca orada çalışır. Mutsuzdur, etrafını da mutsuz eder.

Kurnaz: Kendi işlerini başkasına yaptırır, sonra da "Ben yaptım." der.

Korkak: Bir işten sadece o sorumludur. Her zaman işteki yerini yani statüsünü kaybetmekten korkar. İşinin püf noktalarını kimse ile paylaşmaz. Herhangi bir sebeple iş yerinden uzaklaşınca insanların onu aramasını ister. İşini kimseye 4 istemez çünkü koltuğunu başkasına vermek istemez.

İdeal: Mesai saatleri onun için önemli değildir. Her işten anlar, başarılıdır. İnsanlar onun her işinden memnundur. Bir iş yeri için en uygun kişidir.

İş hayatında sürekli bu kişilik özellikleri ile 5 mümkün. Bu tanımlar bazı insanları memnun, bazı insanları rahatsız edebilir. Fakat asıl önemlisi bizim performansımızdır.

5Aşağıdaki cümleleri kim söyleyebilir? Metne göre yazalım.

1. Off ! Yine mi iş! Sıkıldım artık! ()
2. Bütün işi ben yaptım. Herkes yemekteyken bile çalıştım. ()
3. Bu işin bitmesi için sabaha kadar çalışacağım. ()
4. Ben sadece kendi işimi yaparım. Başkasının işini yapmam. ()
5. Benim işim bitti. Sana da yardım edeyim mi? ()
6. Bu işi başkasının yapmasına izin veremem. Yoksa işimi kaybederim. ()

YA SİZ?

Siz kendinizi nasıl bir çalışan olarak tanımlarsınız ya da nasıl bir çalışan olmak istersiniz?

DİL BİLGİSİ

İsim-Fiil Ekleri (-mAk, -mA)

fiil + mAk

Fiile -mAk eki getirildiğinde artık o fiil adlaşır. Yeni elde edilen kelime o fiilin adı olur. -mAk ekinin geldiği fiil adlaşarak cümlede özne olarak görev alır.
Adding -mAk to a verb transforms it into a noun. The newly-formed noun serves as the name of that verb. The verb combined with -mAk becomes a noun and functions as the subject of a sentence.

Örnek:

Tatil yapmak, dinlenmek her insanın ihtiyacıdır.
Sigara içmek sağlığa zararlıdır.
Onu görmek beni çok mutlu etti.

-mAk ekinin bir işlevi de kalıcı adlar yapmaktır.
The suffix -mAk is also used to form nouns out of verbs.

Örnek:

Sabah marketten taze ekmek aldım.
Mangalı yakmak için çakmak var mı?
Çok yağlı yemekleri sevmiyorum.

fiil + mA

Bu ek fiillerden isim yapar. -mAk ekinden en önemli farkı hareket ifade etmemesidir. Bu ekle isim olan fiil belirtisiz tamlamanın tamlayanı olarak kullanılabilir.
This suffix is used to form nouns out of verbs. The main difference of it from the suffix -mAk is that it does not refer to movement or motion. The verb transformed into a noun by this suffix can be used as the determinant of an indefinite noun phrase.

Örnek:

Evime yeni bir çalışma masası aldım.
Yüzme havuzu bugün kapalıymış.
Yarın okuma ve yazma sınavına gireceğim.

-mA eki aynı zamanda kalıcı adlar da yapar.
The suffix -mAk is also used to form nouns out of verbs. ^sic

Örnek:

Yazlıkta sahilde yürüyüp dondurma yiyoruz.
Yarışmayı kim kazandı?
Danışma nerede?

İsim fiiller ad durum ekleri ile de kullanılabilir. Bu ekler temel cümledeki fiile ve (eğer varsa) özneye bağlı olarak değişir.
Verbal nouns can also be used with the case suffixes. These suffixes vary depending on the verb or the subject (if there is any) of the main clause.

Örnek:

Müzik dinlemekten çok hoşlanırım.
Hava yağmurlu. Niçin pikniğe gitmekte ısrar ediyorsun.
Kalabalıkta otobüse binmekten nefret ederim.
Sağlıklı bir hayat için sigara içmemekte fayda var.
Sen çamaşır makinesini kullanmayı biliyor musun?
İki yıl önce İstanbul'da Türkçe öğrenmeye başladım.
Bu akşam annemleri görmeye gideceğim.
Yarın okula gitmemeyi düşünüyorum.

6Aşağıdaki boşlukları uygun eklerle dolduralım.

1. Evde yalnız kal alıştım.
2. Ofise yeni bir çalış masası aldım.
3. Eşimin ehliyeti var ama araba kullan korkuyor.
4. Onunla konuş denedim ama beni dinlemedi.
5. Sen o iş teklifini kabul et düşünüyor musun?
6. Oku derslerinde gazetelerdeki haberleri inceliyoruz.
7. Siz neden İstanbul'dan ayrıl ısrar ediyorsunuz? Bütün arkadaşlarınız burada.
8. Hobilerim; kitap oku, müzik dinle ve sinemaya git .
9. Yarınki derse git karar verdim. Çünkü hastayım, doktora gideceğim.
10. Onu ziyaret et Ankara'ya gideceğim.

7Uygun seçeneği işaretleyelim.

1. Daha iyi Türkçe konuşmak için güzel konuşmaya / konuşma kursuna gidiyorum.
2. Hâlâ hastasın. İşe gitmekte / gitmeye neden ısrar ediyorsun?
3. Çocuklar eve girmemekte / girmemekten ısrar ediyorlar.
4. Sana kahve içmekte / içmeye geldik. Ama sen evde yoktun.
5. Türkçe anlıyorum ama konuşmaya / konuşmayı utanıyorum.
6. Hiç kimse çok fazla beklemeye / beklemeyi sevmez.
7. İnsanları eleştirmekte / eleştirmekten hoşlanmam.
8. Her gün en az iki litre su içmekten / içmekte fayda vardır.
9. Yarın akşam bütün iş arkadaşlarımızı yemek yemeye / yemeyi davet ettik.
10. Hepimiz üniversiteden sonra iyi bir iş sahibi olmak / olmaktan istiyoruz.

8Aşağıdaki boşluklar için uygun seçeneği işaretleyelim.

1. Her yaşta insan için kitap faydalıdır.
   a. okumak b. okuma c. okumaktan
2. Piknikte mangal için aradık ama bulamadık.
   a. çakmaya b. çakmak c. çakmayı
3. Yarınki ödevini yaptın mı?
   a. yazmak b. yazmayı c. yazma
4. Kapalı alanlarda sigara yasaktır.
   a. içme b. içmek c. içmekten
5. Sizi tekrar çok güzel.
   a. görmek b. görmekten c. görmeye
6. Seni çok zor.
   a. unutma b. unutmak c. unutmayı
7. İstanbul'da alışıyorum.
   a. yaşamaktan b. yaşamaya c. yaşamayı
8. Annem her sabah Türk kahvesi sever.
   a. içmek b. içmeye c. içmeyi
9. Daha güzel Türkçe konuşmak için pratik fayda var.
   a. yapmakta b. yapmaktan c. yapmaya
10. Evde tek başına korkuyor musun?
    a. kalmayı b. kalmaktan c. kalmakta
11. Yarınki toplantı için evrakları unutma.
    a. hazırlamaya b. hazırlamayı c. hazırlamaktan
12. Henüz sınav için başlamadık.
    a. çalışmaya b. çalışmakta c. çalışmayı
13. Hasta çocuk ilacını ısrar etti.
    a. içmemekten b. içmemekte c. içmemeye
14. Bütün gün yürüye yürüye ev yoruldum.
    a. aramakta b. aramaya c. aramaktan
15. Dersten sonra arkadaşlarımla kahve gideceğiz.
    a. içmeye b. içmekten c. içmeyi

9Aşağıdaki cümleleri tamamlayalım.

1. seviyorum.
2. Her gün nefret ediyorum.
3. Ders çalışırken hoşlanmam.
4. Hafta sonu düşünüyorum.
5. Öğrenciler ısrar ediyorlar.
6. fayda var.
7. tehlikelidir.
8. kitabındaki ödevleri yaptın mı?
9. başladım.
10. korkuyorum.

DİNLEME

ÇALIŞMA KOŞULLARI

10Sizce bir şirkette hangi imkânlar olmalıdır? Aşağıdaki listeye bakalım ve bu imkânlar hakkında konuşalım.

Öğle yemeği · Kreş · Özel sağlık sigortası · Sabah kahvaltısı · Kuaför hizmeti · Tatil paketi · Diş sağlığı hizmeti · Servis imkânı

11Metni dinleyelim. Hangi şirket, çalışanlarına hangi imkânları sunuyor? Eşleştirelim.

4 QR code

Yahoo · Google · Palmolive · Alt kattaki şirket

1. İşyerine köpek getirme
2. Kuaför ve dişçi hizmeti
3. Tatil armağan etme
4. Birlikte film izleme
5. Çalışma saatlerini azaltma
6. Ücretsiz öğle yemeği
7. Ücretsiz servis imkânı
8. Farklı mutfaklardan yemekler

smiling businessman holding a red gift box in front of applauding colleagues

YAZMA

12Daha önce yaz tatilinde çalıştınız mı?

13İnternetten iş ilanlarına başvuru yaptınız mı?

three job advertisements under the heading www.yazlıkisbul.com

www.yazlıkisbul.com

Türkçeni ve İstanbul hakkındaki tarihi bilgilerini kullanarak para kazanmak ister misin?
Tatil döneminde güzel bir iş ister misin?

Başvuru Şartları:

• İyi derecede Türkçe ve İngilizce bilmek (en az B2 sertifikasına sahip olmak)
• İstanbul'un tarihi ve turistik yerleri hakkında bilgi sahibi olmak
• Üniversite mezunu olmak

Çocuklarla birlikte oyunlar oynayarak güzel bir tatil geçirmek ister misiniz? Uluslararası bir yaz kampında 10-15 yaş grubundaki çocuklarla ilgilenmek için, eleman aranmaktadır.

Başvuru Şartları:

• Aktivite ve geziler organize etmek
• İyi derecede İngilizce ve Türkçe bilmek
• Daha önce çocuklarla resim yapma ve kitap okuma gibi aktivitelere katılmak
• "Çocuk Gelişimi" ve "Oyunlarla Eğitim" gibi sertifikalara sahip olmak

Minipizza'da akşam çalışmaya ne dersiniz?

Başvuru Şartları:

• Motosiklet ehliyetine sahip olmak
• 18 yaşını tamamlamak
• Akşam ve hafta sonu çalışabilmek
• Ankara Emek bölgesini bilmek
• Güler yüzlü ve sosyal bir kişi olmak

İlanlara bakalım ve kendimiz için bir iş seçelim. Bu iş için aşağıdakileri de içeren bir e-posta yazalım.

• Kendinizi tanıtma (isim, yer vb.)
• E-posta yazma sebebiniz
• Eğitim geçmişiniz, deneyimleriniz
• Bu işi seçme sebebiniz
• İş hakkında daha detaylı bilgi sorma

KONUŞMA

14İkişerli gruplar oluşturalım ve arkadaşımızla konuşalım.

Öğrenci A

Aşağıdaki tablodan bir iş seçiyorsunuz ve daha fazla bilgi almak için öğrenci B'yi arıyorsunuz. Daha fazla bilgi almak için sorular sor. (yer, iş, zaman, süre, ücret, iletişim, şartlar)

Öğrenci B

Aşağıdaki tabloya bakalım. İşverensiniz. Arkadaşlarınızı dinleyin ve onların sorularına cevap verin ve öğrenci A'ya sorular sorun. (Neden bu işi istiyorsunuz? Bu işi yapmak için zamanınız var mı? Daha önceki tecrübeleriniz nelerdir?)

Örnek:

Öğrenci A: Alo, merhaba. Ben Mersin'deki köpek gezdiricisi iş ilanı için aradım.
Öğrenci B: Evet, tabiî ki buyrun.

B. BAŞARI ÖYKÜLERİ

çalışmasını, öğrenmenizde, gelmenizi, aramana

-Patron işçilerin çalışmasını istiyor.
-Günümüzde en az bir dil öğrenmenizde fayda var.
-Doğum günüme gelmenizi çok isterim.
-Beni aramana çok sevindim.

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1Aşağıdaki başlıkları haberler ile eşleştirelim.

FARKLI BİR BAŞARI ÖYKÜSÜ

HAYALLER "ENGEL" TANIMAZ

GÜÇ MÜ, BAŞARI MI?

ÇÖPTEKİ FIRSAT HAYATINI DEĞİŞTİRDİ

İŞÇİ AİLENİN ÇOCUĞU ÜLKESİNİN EN ZENGİNİ OLDU

Fabrika işçisi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Annesinin "Oku, geleceğini kurtar." sözü hayatını değiştirdi. Üniversiteyi bitirdikten 10 yıl sonra ülkesinin en zengin adamı oldu. İşte Çin usulü bir başarı öyküsü...

Bilkent Üniversitesi'ndeki kariyerini bıraktı. Çünkü farklı bir iş yapmak istiyordu. Yoksul insanlara yardım etmek için bir dernek kurdu ve sıra dışı bir başarı öyküsüne imza attı. İşte "değişik" bir başarının hikâyesi...

Dünyanın en güçlü kadınları arasındaki Güler Sabancı, "güçlü" yerine "başarılı" olmayı tercih ediyor. Güler Sabancı günlük yaşamının ayrıntılarını ve hayat çizgisini anlattı, kariyer öyküsünü bizimle paylaştı...

Engelli bir insan olarak doğdu. Ama bu durum hayallerine ulaşmasına engel olmadı. Almanya'ya tedavi için gitti ve orada tezgâhtarlık yaparak üniversite okudu. Zorlukları bir bir aşarak kendi şirketini kurdu. İşte bir "azmin zaferi" öyküsü...

Türkiye'nin ücra bir köşesinde dünyaya geldi. Çiftçi bir ailenin çocuğuydu ve ailesine yardım ederek büyüdü. Dil öğrenmek için Amerika'ya gitti. Orada sadece dil öğrenmedi, aynı zamanda bir başarı öyküsüne de imza attı. Çöpteki bir kâğıt onun hayatını değiştirdi ve Hamdi Ulukaya, ABD'nin en başarılı 10 iş adamından biri oldu...

OKUMA

YOĞURDUN STEVE JOBS'U

portrait of Hamdi Ulukaya smiling in front of shelves of jars

Dergilerin ve gazetelerin ekonomi sayfalarındaki başarı öykülerini aklınıza getirin. Şık ofislerindeki büyük masalarının başındaki ya da fabrikalarının önündeki iş adamlarını ve iş kadınlarını mutlaka anımsayacaksınız. Hamdi Ulukaya (39) da onlardan biri. Üstelik başarı hikâyesi çok daha renkli. O, dedesi ve babası ile yaz aylarında yaylaya çıkıp koyun güdüyordu ve o zamanlar, hayat hakkında hiçbir şey bilmiyordu. Amerika'yı merak edip gitti, şimdi Amerika'nın en başarılı 10 iş adamından biri ve 40 yaş altındaki iş adamları arasında en parlak girişimci olarak anılıyor.

* Babanız mandıracılık yapıyormuş. Ona yardım ederek büyümüşsünüz. Nasıl bir çocukluk geçirdiniz? Ben altı kardeşli bir ailede, Fırat Nehri'nin kenarında, Munzur Dağları'nın eteğinde küçük bir kasabada büyüdüm. Hayatım, dedemin dizinin dibinde onu izleyerek geçti. Söz tutmayı, insanlara güvenmeyi ve saygı duymayı ondan öğrendim. Babam mandıracılık yapardı. Ben de yazları yaylaya çıkar, ona yardım ederdim.

* Amerika'ya gitme fikri nasıl ortaya çıktı?

Dil öğrenmek istiyordum. Öylesine, bir gidip bakayım dedim ve Long Island'a gittim. İlk önce herkes gibi bocaladım, çok yalnız kaldım. Amerika'ya küçük bir sırt çantasıyla gittim, hiçbir şeyim yok sanıyordum ama meğer ailem bana birçok deneyim ve bilgi vermiş. Başarılı olmak için her şeye sahipmişim.

* İlk fabrikanızı da babanızın desteğiyle kurmuşsunuz.

Beni ziyarete geldi. "Burada hiç güzel peynir yok, bizimkileri getirip sat." dedi. Hemen bir-iki konteynır getirdik. Toptancılara verdik, iyi gitti. Para kazandık. Ardından da bir fabrika kurduk. İki yıl bocaladık ama sonra işler düzeldi.

* Tam peynir işi düzene oturmuşken bu defa da Chobani'yi kurup bir daha risk almışsınız.

Yaradılışım böyle. Çalışmam lazım illa ki. Chobani'nin kurulma hikâyesi de enteresandır. Masamı toplarken elime bir kâğıt geldi. Üzerinde "Makineleriyle satılık yoğurt fabrikası" yazıyordu. Attım çöpe. Yarım saat sonra çöpün içinde kâğıdı arıyordum.

* Ne oldu o yarım saat içinde?

Karşıma bir fırsat çıktı, ben de o fırsatı değerlendirdim. O çöp kutusu hayatımın dönüm noktasıdır bu yüzden.

* Geçenlerde Forbes dergisi sizin için "Yoğurdun Steve Jobs'u" diye bir başlık attı.

O enteresan bir başlıktı. Ben ilk toplantımızda arkadaşlarıma "Biz gıda firması olabiliriz ama stratejilerimizi teknoloji firması gibi geliştirmeliyiz. Basit ürün, yenilikçi ürün ve şaşırtıcı pazarlama yöntemlerimiz olmalı." dedim. Bu, Apple'ın yöntemiyle gayet paraleldi. Hâlâ da öyle. Yılda iki kez yeni ürünler çıkarırız, ambalajlarımızı yenileriz. Yeni ürünü son ana kadar açıklamaz ve tüketicide beklenti yaratırız. Ee, ne demişler: "Her yiğidin ayrı bir yoğurt yiyişi vardır."

* Sadece kendi başarılarınızla yetinmediniz. Türkiye'deki gençler için bir burs programı oluşturdunuz.

Hamdi Ulukaya holding up a spoon and a cup of yoghurt

Bütün gençlerin benim hayat hikâyemden bir şeyler öğrenmesini isterim. Ben sıfırdan başladım. Ama yaratıcı ve zeki gençlerin daha iyi koşullarla başlamasını istiyorum. Bu sebeple Ulukaya Girişimi'ni kurduk. Türkiye'deki girişimci gençlere ve yeni firmalara Amerika'da firma kurma ya da fikirlerini geliştirme fırsatı veriyoruz. Her yıl internet sitemiz üzerinden başvuru alıyoruz. Bu şekilde yüzlerce gencimize bir yıl boyunca Amerika'da yaşama ve kendi firmalarını kurma şansı verdik. Hayat bana bir fırsat verdi. Ben de bu fırsatı başkalarıyla da paylaşmak istedim.

2Aşağıdaki bilgilerin hangisi metinde bulunmaktadır? İşaretleyelim.

1. Hamdi Ulukaya'nın çocukluğu ( )
2. "Chobani" isminin anlamı ( )
3. Amerika'ya gidiş nedeni ( )
4. Apple şirketi ile benzerlikleri ( )
5. Şirketi yönetişi ( )

3Metindeki kelimeleri yakın anlamlıları ile eşleştirelim.

4Metne göre aşağıdaki ifadeler sizce ne demektir? Yazalım.

Dizinin dibinde:
Karşısına fırsat çıkmak:
Sıfırdan başlamak:

YA SİZ?

Sizin ülkenizde de dünyaca ünlü başarılı iş adamları var mı? Tanıtalım.

DİL BİLGİSİ

İsim-Fiil Eki (-mA + iyelik)

Cümlenin yüklemindeki işi yapan özne ile isim-fiildeki işi gerçekleştiren kişi aynı olmadığında kullanılır. Adlaştırma eki alan eylemi gerçekleştiren kişi iyelik ekleri ile belirtilir. Cümlenin yüklemine göre üzerine ad durum ekleri alabilir.
This suffix is used when the subject of the main verb and the subject of the action stated by the verbal noun do not refer to the same person. The person doing the action described by the verbal noun is specified by the possessive suffixes. The case suffixes can also be added to the verbal noun, suffixes depending on the verb of the sentence.

fiil + mA + iyelik eki (+ ad durum eki)

Not: Bu yapının kullanıldığı isim-fiilerdeki işi gerçekleştiren kişi ya da nesneler tamlayan eki (-In , -nIn) alır ya da isim-fiilden önce işi gerçekleştiren bir iyelik zamiri (benim, senin, onun, vb.) bulunur. Bu iyelik zamiri gizli özne gibi bazen cümlede yer almayabilir.
The person(s) or thing(s) doing the action formed by this verbal noun either take determinant suffix at the end (-In , -nIn) or a possessive pronoun (benim, senin, onun etc.) before the verbal noun. Similar to a null subject, this possessive pronoun may sometimes not be present in the sentence.

Bilgisayarın kapanmasını bekliyorum. (I am waiting for the computer to shut down.)
(Sizin) bu toplantıya katılmanız çok önemli. (It is highly important that you attend this meeting.)

Örnek:

Sizin işten ayrılmanız bizi çok üzdü.
Derslere düzenli gelmeniz sizin için çok yararlı.
Senin evi temizlememene çok kızıyorum.
Doğum günüme onun gelmesini istemiyorum.
Komşular yüksek sesle müzik dinlememizden rahatsız oluyor.
Buraya gelmenizde hiçbir sakınca yok.

5Aşağıdaki boşlukları -mA + iyelik eki (+ad durum ekleri) ile tamamlayalım.

1. Sizin bu dersi dikkatli dinle çok önemli.
2. Bizim bu soruların cevaplarını bil gerekiyor.
3. İnsanlar durakta otobüsün gel bekliyorlar.
4. Senin beni hiç ara çok üzüldüm.
5. Annem kardeşimin ve benim ona yardım et istiyor.
6. Onların düzenli spor yap fayda var.
7. Onun iyi bir iş bul çok sevindik.
8. Müdür hepimizin bu hafta evden çalış izin verdi.
9. Sizin sigara iç çok kızıyorum.
10. Onun sürekli şikayet et bıktım.

6Aşağıdaki cümlelerdeki boşluklara uygun seçeneği işaretleyelim.

1. Her gün makarna bıktım.
   a. yemekten b. yememden
2. Eve gelirken ekmek unutma.
   a. almamızı b. almayı
3. Sizin Türkçe hiç zor değil.
   a. öğrenmeniz b. öğrenmek
4. Ev temizliği için aramızda iş bölümü karar verdik.
   a. yapmasına b. yapmaya
5. Boş zamanlarınızda ne hoşlanırsınız?
   a. yapmanızdan b. yapmaktan
6. Bu telefonu daha yeni aldım, çok şaşırdım.
   a. bozulmasına b. bozmaya
7. Annemi dışarı çıkmak için ikna çalışıyoruz.
   a. etmesine b. etmeye
8. Beni çok sevindim.
   a. aramaya b. aramana
9. Herkesi çok üzüyorsun. Böyle devam edemezsin.
   a. davranmaya b. davranmana
10. Ali'nin ben ders çalışırken gürültü rahatsız oluyorum.
    a. yapmasından b. yapmaktan

7Aşağıdaki boşlukları –mA + iyelik eki (+ad durum ekleri) ve -mAk + ad durum ekleri ile tamamlayalım.

1. Babam bizim üniversite oku istiyor.
2. Turistler sırayla müzeye gir bekliyorlar.
3. Dün akşam seni ara unuttum.
4. Kardeşim evde yalnız kal korkuyordu.
5. Tatilde Antalya'ya git vazgeçtik.
6. Ailem benim akşamları eve geç dön izin vermez.
7. Bu maçı kazan kararlılar.
8. Arkadaşlarına yardım et çalışıyor.
9. Patron çalışanların işe zamanında gel çok kızdı.
10. Çocuklar bütün yaz evde otur sıkıldı.

8Aşağıdaki cümlelerdeki boşlukları tamamlayalım.

1. Arkadaşımın hiç hoşlanmıyorum.
2. İnsanların beni rahatsız ediyor.
3. Ailemin mutlu oluyorum.
4. Senin bekliyorum.
5. Öğretmenimin yardım ederim.
6. Eşimin istiyorum.
7. Kardeşimin çalışıyorum.
8. Sizin fayda var.
9. Çocuklarımın beni mutlu eder.
10. Bilgisayarımın çok sinirlendim.

Emir Kipinde Dolaylı Anlatım

Dolaylı anlatım bir kişinin söylediği sözleri başkasına aktarmaktır. Emir kipi ile kurulan cümleler adlaştırma eki (-ma) kullanılarak dolaylı aktarıma çevrilir. Bu ek ile yapılan dolaylı anlatımlarda söyle-, iste-, rica et-, emret- fiilleri kullanılabilir.
"Dolaylı anlatım", which can be translated into English as "indirect speech" or "reported speech", is the action of quoting from someone and transferring their message to someone else. Imperative sentences in Turkish are reported in indirect speech by using the suffix -mA. The indirect statements using –mA can be used with verbs söyle-, iste-, rica et-, emret-. (e. g. Müdürümüz, projeyi bugün bitirmemi istedi. → Our manager asked me to finish the project today.)

fiil + mA + iyelik eki + belirtme eki

Örnek:

Annem, bana "Odanı topla." dedi.
Annem, bana odamı toplamamı söyledi.
Öğretmen, öğrencilere "Derse erken gelin." dedi.
Öğretmen, öğrencilere derse erken gelmelerini söyledi.
Garson, müşterilere "Lütfen içeride sigara içmeyin." dedi.
Garson, müşterilerden içeride sigara içmemelerini rica etti.
Patron, sekreterine "Ahmet Bey odama gelsin." dedi.
Patron, sekreterinden Ahmet Bey'in odasına gelmesini istedi.

NOT: Emir kipinde dolaylı anlatımda lütfen, sakın, haydi gibi kelimeler kullanılmaz.
"Dolaylı anlatım" statements cannot involve phrases such as "lütfen", "sakın" or "haydi".
Örnek:
Arkadaşım bana "Haydi çabuk ol!" dedi.
Arkadaşım bana çabuk olmanı söyledi.

9Aşağıdaki cümleleri dolaylı anlatıma çevirelim.

1. Uzmanlar, insanlara "Sağlıklı yaşamak için günde iki litre su için." diyor.
   .
2. Biz, size "Sakın oraya gitmeyin." demedik mi?
   .
3. Aslı, bana "Yarın benimle alışverişe gel." dedi.
   .
4. Doktor, bana "Bu ilaçları alın." dedi.
   .
5. Müdür, sekreterine "Dosyaları getirin." dedi.
   .
6. Demet, Serdar'a "Beni beklemeyin, gidin." dedi.
   .
7. Hostes, yolculara "Lütfen cep telefonlarınızı kapatın." dedi.
   .
8. Annem, bana "Ali odasını toplasın." dedi.
   .
9. Öğretmen, bize "Derslerinize çok çalışın." diyor.
   .
10. Banka memuru, müşteriye "Lütfen kimliğinizi verin." dedi.
    .

10Aşağıdaki fiilleri boşluklara uygun biçimde yerleştirelim.

kapat- · al- · git- · iç- · dinlen- · kullan- · aç- · söndür- · yap- · et- · geç- · kıs- · bekle-

1. Komşum, benden çocuğumun çok gürültü rica etti.
2. Öğretmen, bizden sınıftan çıkarken ışıkları istedi.
3. Ben, sana çıkarken kapıyı söylemedim mi?
4. Adam, bize arabamızı evinin önüne park söyledi.
5. Annem, bana eve gelirken ekmek söyledi.
6. O, bize kendisini saat ikide okulun önünde söyledi.
7. Trafik polisi, şoförlere hızlı ve kırmızı ışıkta söylüyor.
8. Doktor, Arzu Hanım'a oğlunun soğuk su , evde ve ilaçlarını düzenli söyledi.
9. Ben, arkadaşımdan müziğin sesini biraz istedim.
10. Öğretmen, öğrencilerine kitaplarını söyledi.

DİNLEME

silhouette of a man with raised arms at the top of a staircase, standing in a bright keyhole-shaped doorway

SIFIRDAN BAŞLAMAK

11Metni dinleyelim, aşağıdaki boşlukları dolduralım.

5 QR code

1. Bu isimler kendilerini sıfırdan var başarıyor.
2. Çünkü sıfırdan başlamak elinde hiçbir şey demektir.
3. Bu nedenle birçok insan sıfırdan korkar, çekinir.
4. Yalnız onu kitaplarla yakınlaştırdı.
5. Bunları Güney Afrika'da kolay değildi.

12Dinlediğiniz metne göre aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

1. Sıfırdan başlamak pek çok kişi için korkutucudur. ( )
2. Elon Musk ilk parasını 10 yaşında kazandı. ( )
3. Elon Musk 17 yaşında Kanada'ya gitti. ( )
4. Musk ve kardeşi elektrikli arabalar üzerine bir şirket kurdu. ( )
5. Elon Musk az çalışarak çok başarılı olmuştur. ( )

YAZMA

13Hayatınızdaki en başarılı insanın başarı hikâyesini aşağıdaki sorulardan yararlanarak anlatınız.

a man in a suit holding a sign with a question mark in front of his face

• Bu kişi kim? (Nereli, kaç yaşında, siz onu nasıl tanıdınız?)
• Hangi konuda başarılı oldu ve nasıl bu başarıya ulaştı?
• Hangi engelleri aştı ve nasıl zorluklar yaşadı?
• Kimlerden yardım aldı?
• Bu kişi ve onun başarıları sizin için neden önemli?

KONUŞMA

14Aşağıdaki konular hakkında arkadaşımıza sorular sorup konuşalım.

C. MESLEKLER

davranış, bakış, gülüş, yaşayış

-Her insanın farklı bir davranış biçimi vardır.
-Onun bakışlarından rahatsız oluyorum.
-Gülüşün çok etkileyici.
-Eski insanların yaşayış tarzı bugünden çok farklıydı.

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1Aşağıdaki anketi cevaplayalım. Cevaplarımızı nedenleriyle açıklayalım.

Nasıl bir işte çalışmak istersiniz? Neleri tercih edersiniz?

1. a. büyük bir firmada çalışma b. küçük bir firmada çalışma c. kendi işyerinde çalışma
2. a. tam zamanlı iş b. yarı zamanlı c. esnek saatler
3. a. ofiste çalışma b. dışarıda çalışma c. evde çalışma
4. a. yalnız çalışma b. aynı insanlarla çalışma c. farklı insanlarla çalışma
5. a. dolgun ücret b. ilginç bir iş c. insanlara yardım etme fırsatı

OKUMA

2Metni okuyalım. Aşağıdaki paragraflar ile başlıkları eşleştirelim.

a. Meslek Seçiminde Ailenin Etkisi
b. Meslek Seçiminde Bireysel Etkenler
c. Meslek Seçiminin Önemi
ç. Meslek Seçimindeki Çeşitli Etkenler

MESLEK SEÇİMİ

a man in a suit looking up at a signpost with blank arrows against a cloudy sky

1. ( ) Meslek seçimi, bireyin yaşamında çok önemlidir. Meslek seçmek aynı zamanda bir yaşam biçimini seçmektir. Bireyin yetenek, ilgi ve isteklerine göre meslek seçmesi onu başarılı ve mutlu yapar. Bir insan kendi özelliklerini düşünmeden rastgele seçim yaptığı zaman başarısız, mutsuz olur. Bu nedenle kişilerin kendileriyle ve karakterleriyle ilgili görüşleri son derece önemlidir.

2. ( ) Araştırmalara göre, birçok insan mesleğinden şikâyet ederken, pek az insan işini severek yapmaktadır. Bazı meslek eğitimlerinin uzun ve masraflı olması, gençlerin özgürce meslek seçmelerini engellemektedir. Rastlantılar, aile yapısı, ekonomik durum, çevre koşulları, bireysel özellikler, puan durumu vb. gibi etkenler de gencin meslek seçimini belirlemektedir.

3. ( ) Bir gencin meslek seçiminde ailesinin çok büyük etkisi vardır. Aileler her zaman çocuklarının doktorluk, avukatlık gibi saygın bir meslek seçmelerini ister. Ailenin ekonomik düzeyi ile kültür düzeyi, gencin meslek seçimini olumlu veya olumsuz yönde etkiler. Genellikle ekonomik ve kültürel düzeyi yüksek ailelerde gençler, yetenek ve ilgilerine göre meslek seçmektedir. Ekonomik ve kültürel düzeyi düşük aileler çocuklarının bol kazançlı moda meslekler seçmelerini isterler. Bazı aileler ise çocuklarının baba mesleğini yapmalarını ister. Bu durumda anne ve babaların bakış açısı çocukların meslek seçimlerini etkilemektedir.

4. ( ) Özellikle ergenlik dönemi, meslek seçimini çok etkiler. Ergenlik döneminde özgüven eksikliği, kararsızlık, fizyolojik değişiklikler, macera yaşama isteği gibi özellikler, gençlerin meslek tercihlerini etkiler. Bu dönemde bilim adamı, astronot, pilot, hostes, artist, televizyoncu olma gibi istekler çok yaygındır. Bu nedenle uzmanlar, bu mesleklere "ergenlik meslekleri" adını vermektedirler. İnsanların büyük çoğunluğu için meslek seçimi bir sorundur. Uzmanlara göre, kişinin işini sevmesi ve işyerinde mutlu olması için kendi niteliklerine göre meslek seçmesi gerekir.

3Aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

1. Meslek seçerken yetenek ve ilgi alanları önemlidir. ( )
2. Ekonomik ve kültürel düzeyi yüksek kişiler bol kazançlı meslekleri seçer. ( )
3. Gençlerin meslek seçiminde ailenin etkisi büyüktür. ( )
4. Kişiler farklı yaşlarda farklı mesleklere ilgi duyarlar. ( )
5. Kişinin kendine güvenmesi meslek seçiminde etkili değildir. ( )

DİL BİLGİSİ

İsim-Fiil Ekleri (-(y)Iş)

Bu ek, fiil kök ve gövdelerine gelerek fiili isimleştirir. Bu ek daha çok fiilin yapılış biçimini, tarzını belirtir. Bu ek ayrıca kalıplaşmış isimler yapar.
By adding to the verb stem, this affix converts the verb into a name. It rather signifies how the verb is realized, the way is it actuated. This suffix also makes new nouns.

fiil + (y)Iş + (iyelik eki)

Örnek:

Onun bakışlarından hiç hoşlanmıyorum.
Programdaki değişiklikler için herkesin görüşünü almak lazım.
Ankara için gidiş dönüş uçak bileti aldım!
Annem gençliğinde dikiş kursuna gitmiş.
Herkesin farklı bir giyinişi vardır.
O, her sabah yürüyüş yapmayı çok sever.

Bu isim fiil ekinin en sık kullanıldığı fiiller aşağıda bulunmaktadır.

4Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım.

1. İş çık bir kahve içelim mi?
2. Bu işi yarın sabaha kadar bitirmem mümkün değil. Sizden biraz anla bekliyorum.
3. Vapurun kalk saatini biliyor musun?
4. Serkan Bey'in giyin tarzını çok beğeniyorum.
5. Nazlı bu günlerde bana karşı bir garip. Onun sana karşı davran nasıl?
6. İstanbul'da alışveriş merkezlerinin kapan saatleri genellikle 22.30'dur.
7. Sınavınızın bit saati 12.30'dur. Herkese başarılar.
8. Onun gül annesine benziyor.
9. Yürü yapmak sağlık için çok faydalıdır.
10. Tatil dön anneannemlere uğradık.

5Aşağıdaki sorularda uygun seçeneği işaretleyin.

1. Kız kardeşim her sabah yürüme / yürüyüş yapar.
2. Çalışmak / Çalışma odasında büyük bir kitaplığım var.
3. Hakem bitiş / bitme düdüğünü çaldı ve tüm taraftarlar sevindi.
4. Bu dükkanın açılış / açma saati kapısında yazıyor.
5. Apartmanın çıkmasına / çıkışına yeni bir merdiven yapıldı.
6. Otobüsün kalkış / kalkmak saati biletin üzerinde yazıyor.
7. O modacı küçükken terzi olmak istemiş ve dikme / dikiş kursuna gitmiş.
8. Arkadaşımın kolunda ağaç şeklinde bir dövme / dövüş var.
9. Öğrenciler yeni ders programıyla ilgili görüşlerini / görmelerini danışmana ilettiler.
10. Üniversitenin kütüphanesinde bir okuma / okuyuş salonu var. Öğrenciler genellikle burada ders çalışıyorlar.

6Aşağıdaki sorularda uygun seçeneği işaretleyin.

1. Sizin sınıfınızda kim erken seviyor?
   a. kalkmaktan b. kalkmayı c. kalkmakta ç. kalkış
2. Yazlığımız sahile çok yakın. Biz de genellikle sabahları sahilde yapıyoruz.
   a. yürümekten b. yürümeyi c. yürümek ç. yürüyüş
3. Dün ailemle birlikte erkek kardeşimin üniversite sınavını kutladık.
   a. kazanmasından b. kazanmasını c. kazanmasına ç. kazanışı
4. Hafta sonları ve tatillerde nefret ediyorum.
   a. çalışmaktan b. çalışmayı c. çalışmak ç. çalışış
5. Üç yaşındaki oğlum televizyonda çizgi film hoşlanıyor.
   a. izlemekten b. izlemeyi c. izlemekte ç. izleyişi
6. Bence yeni bir dil hem çok eğlenceli hem de zor.
   a. öğrenmekten b. öğrenmeyi c. öğrenmek ç. öğreniş
7. Sınavlardan sonra ailemi ziyaret istiyorum.
   a. etmek b. etmemi c. etmekten ç. ediş
8. Öğretmenimiz ödevlerimizi iyi bir şekilde takdir etti.
   a. hazırlamamızdan b. hazırlamamızı c. hazırlamamamızdan ç. hazırlayış
9. Bina içinde sigara yasak. Lütfen dışarı çıkın.
   a. içmekten b. içmeyi c. içmek ç. içiş
10. Evden erken çok doğru bir karardı. Şu trafiğe bak! İşe geç kalabilirdik.
    a. çıkmamız b. çıkmamızı c. çıkmamıza ç. çıkmamızdan

7Aşağıdaki boşlukları dolduralım.

1. Can toplantıyı Cuma günü yap ısrar ediyor.
2. Eşimin bu konudaki gör çok katı. Onu ikna etmemiz çok zor.
3. Acaba uçak rötar mı yapacak? Gidip şu ekrandan uçağın kalk saatine bakacağım.
4. İş yerinde Meryem'in terfi al hepimiz çok sevindik.
5. Bazı Türk yemeklerini yap çok zor.
6. Teknolojideki pek çok bul hepimizin hayatını kolaylaştırdı.
7. Daha iyi maaşlı bir işte çalış düşünüyorum.
8. Arkadaşımın bensiz alışverişe git çok kızdım.
9. Ocağın altını kapat unuttum. Hemen eve gidiyorum.
10. Trafikte bekle çok sıkıldım. En kısa zamanda bir bisiklet alacağım.
11. Barınaktan bir köpek al karar verdim.
12. Öğretmenimize video ödevlerini gönder unutma. Son gün bu akşam.
13. Tiyatrodayken orta sırada otur tercih ediyorum çünkü oradan daha rahat izleyebiliyorum.
14. Babamın bir an önce iyileş umuyorum. O da hastanede kal çok sıkıldı.
15. Ben bazen sınıf arkadaşlarımın derste çok konuş sinir oluyorum.

DİNLEME

İŞTEN ÇOK SIKILDIM

a tired woman at a computer desk rubbing her eyes

8Metni dinleyelim. Özlem neden işten ayrılmak istiyor? İşaretleyelim.

6 QR code

a. Patronu ona kötü davranıyor. ( )
b. Düşük maaşla çalışıyor. ( )
c. Yeni bir iş buldu. ( )

9Aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

1. Özlem'in patronu onun işlerini sürekli kontrol ediyor. ( )
2. Özlem iş yerinde mesai için ekstra ücret alıyor. ( )
3. Özlem ve iş arkadaşları çok iyi anlaşıyor. ( )
4. Özlem işyerindeki bazı konuşmalardan rahatsız oluyor. ( )
5. Aynur, Özlem'in işinden ayrılmasını istiyor. ( )

YAZMA

HAYALİNİZDEKİ MESLEK

10Aşağıdaki sorulardan yararlanarak hayalimizdeki meslek hakkında bir metin yazalım.

Mesleğin adı ve çalışma yeri
Mesleği seçme sebebiniz
Maaş
Bu işin özellikleri (Bol kazançlı, eğlenceli, tehlikeli, esnek saatler, takım çalışması, seyahat etmek vb.)
İşin koşulları (Eğitim seviyesi, sertifika, dil bilmek vb.)

KONUŞMA

GELECEĞİN MESLEKLERİ

Cep telefonlarından önce hayatınız nasıldı? Hatırlıyor musunuz? Peki ya internetten önce?
Bir araştırmaya göre yirmi beş yıl içinde pek çok işi robotlar yapacak ve bazı meslekler yok olacak. Bunun yanında teknolojideki gelişmelerle birlikte insanlar için başka yeni iş alanları ortaya çıkacak. Bu işler için kişilerin yaratıcılık, inovasyon, problem çözme, bilgi analizi ve sosyal beceriler gibi farklı özellikleri olacak. Gelecekte şu meslekler ön plana çıkacak.

• Alternatif enerji uzmanı
• İçerik üretici (Sosyal medya uzmanı)
• Yazılımcı / Yapay zeka mühendisi
• Sağlık personeli
• Arkeolog / Antropolog
• Uzay turizm rehberi
• Sanal satış danışmanı
• Data uzmanı
• Sanal terzi

illustration of business people standing on a handshake between a human hand and a robot hand

11Sınıfımızda gruplar oluşturalım ve yukarıdaki haberi inceleyelim. Bu mesleklerle ilgili tahminlerimizi anlatalım. Sizce hangileri daha önemli olacak? Peki, gelecekte hangi meslekler halen devam edecek ve hangileri yok olacak? Sizce bunların dışında başka hangi meslekler olacak?

İZLE - ÖĞREN

İŞ GÖRÜŞMESİ

1Videoyu izleyelim. Sevda Hanım nereye iş başvurusu yapıyor?

2 QR code

2Videoyu tekrar izleyelim. Aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

1. Sevda Hanım'ın randevusu saat 16.00'da. ( )
2. Sevda Hanım mülakattan önce kendini motive ediyor. ( )
3. Sevda Hanım çalışma hayatına hiç ara vermemiş. ( )
4. Sevda Hanım Güven Bankasında ikinci yılında terfi almış. ( )
5. Sevda Hanım eski iş yerinde çalışma saatlerinden memnun değil. ( )
6. Sevda Hanım için maaşın miktarı önemli değil. ( )
7. Sevda Hanım'ın iki yabancı dili var. ( )
8. Sevda Hanım bu bankada haftanın altı günü çalışacak. ( )
9. Sevda Hanım işe hemen başlayacak. ( )
10. Sevda Hanım'ın bebeğine eşi bakacak. ( )

video still — a woman in a yellow dress sitting across a desk from a man in a shirt and tie in an office with bookshelves

GÜNLÜK İFADELER

HABER VERME

two women talking at a table, one smiling and gesturing

• Haberin var mı?
• Sana harika bir haberim var.
• Haberin olsun.
• Nasıl söyleyeceğim, bilmiyorum.
• Biliyor musun?
• Haberin yok mu?
• Gözünüz aydın!
• Sıkı dur, sana bir şey söyleyeceğim!

KENDİNİ ÇEK

six portraits of smiling people in different work clothes — hard hat and safety vest, cap, glasses, business jacket, checked shirt

Bir video çekelim. Videoda aşağıdaki sorulara cevap verelim.

Sizce dünyadaki en kötü / iyi / heyecanlı / tehlikeli / sıkıcı meslek nedir?
Kaç yaşınıza kadar çalışmak istersiniz?
Patron olarak mı, çalışan olarak mı çalışmayı tercih edersiniz?
Sizi en mutlu edecek iş nedir?
Ülkenizde iş bulmak zor mudur?

MİKROFON SENDE

İkişerli gruplar halinde çalışalım. Arkadaşımıza anketteki soruları soralım. Arkadaşımızın cevaplarına bakalım. Sizce arkadaşımız için hangi meslek uygun olabilir? Düşünelim ve nedenleri ile sınıf arkadaşlarımıza açıklayalım.

round icons of professions — nurse, scientist, detective, driver, painter, teacher, engineer, chef, mechanic, programmer, accountant, pilot, astronaut, waiter, worker with a drill

KÜLTÜRDEN KÜLTÜRE

İLGİNÇ MESLEKLER

a crane lifting bicycles out of a canal in Amsterdam

Bisiklet Toplayıcı
Hollanda'da pek çok su kanalı, bisiklet ve genç var. Peki, bu gençlerin bisikleti bir su kanalına düşebilir mi? O zaman ne yapmak lazım? Bisiklet toplayıcılar her ay tüm kanalları gezerek kanalın içindeki bu bisikletleri topluyorlar.

fortune cookies

Şans Kurabiyesi Yazarı
Çin lokantalarında şans kurabiyelerindeki falları da birileri yazıyor; tıpkı sakızlardaki fallar ya da tebrik kartlarındaki mesajlar gibi. Ne kadar yaratıcı olursanız o kadar iyi!

a large drum with a stick

Ramazan Davulcusu
Türkiye'de bu kişiler Ramazan ayında sahur vakti sokak aralarında gezip insanları davul çalarak uyandırırlar. Bu, aylık bir meslektir. Davulcu çoğu zaman erkektir. İlçenin belediyeleri her Ramazan ayında onlara para verir. Davulcular bununla birlikte ayın ortasında ve sonunda evleri gezerek mahalle sakinlerinden tekrar para toplarlar.

1. Sizce bu mesleklerden hangisi en ilginç? Kazanç, rahatlık, çalışma saatleri gibi özelliklerine göre karşılaştıralım.
2. Sizin ülkenizde bunlar gibi ilginç meslekler var mı?

EĞLENELİM ÖĞRENELİM

Bankacı

Bir genci, banka memuru olarak işe alırlar. Genç ilk gün masasında ne bir kalem ne bir kâğıt ne de bir bilgisayar görür ve çok sinirlenir. Hemen depoya telefon açar:

• Rezalet! Benim eşyalarım nerede? Derhal gönderin, yoksa orayı dağıtırım.

Telefondaki ses, sakin bir tonla cevap verir:

• Siz kiminle konuşuyorsunuz, biliyor musunuz acaba?
• Hayır, kiminle konuşuyormuşum bakalım?
• Ben bu bankanın müdürüyüm!
• Peki siz kiminle konuşuyorsunuz, biliyor musunuz?
• Hayır.
• Oh, çok şükür.

BİR ADIM ÖTESİ

Fiil + mAk + ile

Fiil + mA+ iyelik eki + ile

Her şeyi açık açık anlatmakla çok doğru yaptın.
Sınavdan önce konuları tekrar etmekle iyi yapmışız.
Eve girmesiyle çıkması bir oldu.
Paris çok fazla turiste ev sahipliği yapmasıyla ünlüdür.
Sezen Aksu şarkı sözleri yazmasıyla meşhurdur.

NELER ÖĞRENDİK?

1Aşağıdaki kelimeleri uygun boşluklara yerleştirelim.

mesai saatleri · dolgun ücretli · tecrübe · ikramiye · yarı zamanlı

1. Derslerim 12.00'a kadar devam ediyor. Bu nedenle bir işte çalışmak istiyorum.
2. Patronlarım bu ayki yüksek performansımdan dolayı verecekler.
3. Uzun yüzünden her gece işten geç çıkıyorum.
4. Bu iş konusunda 10 senelik sahibiyim.
5. Birçok sertifikam, deneyimim ve yabancı dilim var. Bence bir işi hak ediyorum.

2Aşağıdaki cümlelerdeki yanlışları bulalım, düzeltelim.

1. Sigara içme sağlığa zararlıdır.
2. Oturmak odasında televizyon izledik.
3. Bugün sinemaya gitmekten düşünüyorum.
4. Yarın evde oturup ders çalışmayı karar verdim.
5. Her hafta düzenli olarak yürümek yaparım.
6. Her gün aynı şeyleri yapmaya sıkıldım.
7. Herkesin ayrı bir giyinmek tarzı vardır.
8. İzmir'e gitmek için gitme dönme uçak bileti aldım.
9. Oğlumun düzenli ve çalışkan olmayı beni mutlu ediyor.
10. Ailem, benim doktor olmak istiyor.

3Aşağıdaki boşlukları uygun eklerle dolduralım.

1. Bu hafta sonu bize bir otel ayarla unutmadın, değil mi?
2. Ben, eşime yatarken kapıyı kilitle söyledim.
3. Arkadaşım beş yaşındayken Türkçe konuş öğrenmiş.
4. Ahmet'in seninle böyle konuş izin verme.
5. Sağlıklı bir yaşam için sebze ve meyve ye çok önemli.
6. Kitap ve dergi oku Türkçeni geliştirir.
7. Ben derse erken gel çalıştım ama bu sabah vapur seferi iptal oldu.
8. Onun annesine karşı davran çok yanlış. En kısa zamanda konuşup uyaracağım.
9. Oğlumun bilgisayarı bozuldu bu nedenle benden yeni bir bilgisayar al istiyor.
10. Yarın eşyalarımı yurttan taşı yardım eder misin?
11. Yarın uçak biletimi alacağım. Sana gitdön tarihlerimi bildiririm.
12. Yüz iyi bir zayıflama yöntemi ama ben sudan çok korkuyorum.
13. Erkek kardeşim işyerinde çok çalışıyor. Ben ona patronuyla konuş tavsiye ettim.
14. Arabamızı daha düşük bir fiyata sat kabul ettik.
15. Ankara'da restoranlarda yemek ye çok pahalı.
16. Bu ülke kış aylarında çok yağ alıyor.

4Aşağıdaki cümleleri dolaylı anlatımla yeniden yazalım.

1. Öğretmen, öğrencilere "Burada sigara içmeyin!" dedi.
   .
2. Ben, sana "Çıkarken evi kontrol et!" dedim.
   .
3. Memur, bana "Lütfen pasaportunuzu verin." dedi.
   .
4. Müdür, bize "Akşama kadar raporları bitirin!" dedi.
   .
5. Doktor, anneme "İlaçlarınızı almayı unutmayın!" dedi.
   .

5Aşağıdaki kelimeleri eşleştirelim.

ÖZ DEĞERLENDİRME

Bunları Türkçede yapabilir misiniz? Her cümle için kendinize bir puan veriniz. 1: Yapamam, 2: Biraz yapabilirim, 3: Yapabilirim, 4: İyi yapabilirim, 5: Çok İyi yapabilirim.

KELİME LİSTESİ

İSİMLER

• amaç
• ambalaj
• asgari
• ayrıntı
• azim
• başarı
• başlık
• beklenti
• benzerlik
• birey
• cazip
• çalışan
• çevirmenlik
• danışman
• davranış
• data
• değişiklik
• dikiş
• dolgun
• dönüm noktası
• duruş
• düşük
• engel
• engelli
• esnek
• etkileyici
• fırsat
• firma
• fizyolojik
• geçici
• gıda
• girişim
• girişimci
• görev
• görünüş
• güç
• hizmet
• içerik
• ikramiye
• kazanç
• konteyner
• korkunç
• korkutucu
• koşul
• macera
• memnuniyetsiz
• mesai
• öğe
• özellik
• özgü
• parlak
• performans
• püf noktası
• rastgele
• rastlantı
• risk
• sağlık sigortası
• satış
• saygın
• sorumlu
• şart
• su kanalı
• tanım
• tarz
• tehlike
• toplayıcı
• usul
• ücra
• yapay zeka
• yaradılış
• yaşayış
• yazılımcı
• yenilikçi
• yetenek
• zafer
• zahmetli
• zorluk

FİİLLER

• aksamak
• aşmak
• bahsetmek
• belirlemek
• bocalamak
• cesaret etmek
• değerlendirmek
• eleştirmek
• geliştirmek
• gerektirmek
• gütmek
• güvenmek
• ilgi çekmek
• imza atmak
• incelemek
• kurmak
• kurtarmak
• motive etmek
• paylaşmak
• söz tutmak
• şans vermek
• şikayet etmek
• tanımlamak
• tüketmek
• ulaşmak
• uzaklaşmak
• yaratmak
• yenilemek
• yetinmek
• yönetmek

KALIP İFADELER

• sıfırdan başlamak
• sıfırdan var etmek