ÜNİTE 1 — YENİ BİR HAYAT

unit opener photo — Haydarpaşa railway station in İstanbul lit up at dusk, light trails along the waterfront

ÜNİTE 1

BECERİLER

• Deneyimleri anlatma
• Günlük konuşmaları takip etme

DİL BİLGİSİ

• Zarf-fiiler (-(y)ArAk, -(y)A -(y)A)
• Şimdiki zamanın hikâyesi
• Zarf-fiil (-(y)ken)

KELİMELER

• Taşınma
• Ev
• Ulaşım
• Faturalar

YENİ BİR HAYAT

four photos — a white house on a cloud above two people lying on grass, a hand holding out a key with a small house keyring, a woman choosing clothes from a wardrobe, a tram in front of Ayasofya

A. TAŞINMA

yürüyerek, konuşa konuşa, yapmaya yapmaya, yemeyerek

-Buradan yürüyerek evine gidebilirsin.
-Arkadaşımla yolda konuşa konuşa okula geldik.
-Spor yapmaya yapmaya kilo aldım.
-18.00'dan sonra yemek yemeyerek zayıfladı.
-İnsanlar konuşa konuşa anlaşır.

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1Daha önce hiç taşındınız mı? Aşağıdaki nedenlerin taşınmak için bir etkisi oldu mu?

İş Evlilik Aile Eğitim

2Taşınırken hangi problemler ile karşılaşabilirsiniz?

3Aşağıdaki ilanlara bakalım. Hangi ev sizin için uygun? Konuşalım.

eight housing advertisements

4Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını öğrenelim ve kelimeleri cümlelerdeki boşluklara yerleştirelim.

kira · taşınmak · nezih · merkezî sistem · kira sözleşmesi · depozito · metrekarelik · muhit · deniz · kombi

1. Maaşımın çoğunu her ay için ayırıyorum.
2. Ailem çok bir semtte oturuyor.
3. Ev sahibi fazla istiyor.
4. Sence ısınmak için mi yoksa mi tercih etmeliyim?
5. Taşınmak için güzel bir arıyorum.
6. Kaç bir ev arıyorsunuz?
7. İş yerimin manzarası var.
8. Yarın için emlakçı ile buluşacağız.
9. Bir an önce için acele ediyoruz.

OKUMA

NASIL BİR EV ARIYORSUNUZ?

a hand passing a key with a small house keyring into another hand

Gamze: Merhaba, ben Gamze. Ev ilanlarınızı görüp geldim.
Mehmet Ali: Merhaba Gamze Hanım, "Yeni Bir Hayat" emlak ofisine hoş geldiniz.
Gamze: İstanbul'da çalışmaya başladım ve acil olarak iş yerime yakın bir ev arıyorum.
Mehmet Ali: Nasıl bir ev arıyorsunuz, kiralık mı, satılık mı?
Gamze: Kiralık.
Mehmet Ali: Hangi semtlerde ev arıyorsunuz?
Gamze: Levent'te çalışıyorum. Bu nedenle bu çevrede oturmak istiyorum.
Mehmet Ali: Peki, kaç odalı bir ev düşünüyorsunuz?
Gamze: Bir oda bir salon ya da iki oda bir salon benim için uygun olabilir.
Mehmet Ali: Gamze Hanım, yalnız mı yoksa ailenizle ya da bir arkadaşınızla mı yaşayacaksınız? Bu soruyu soruyorum çünkü bazı ev sahipleri bekâra ev vermek istemiyorlar.
Gamze: Yalnız yaşayacağım.
Mehmet Ali: Öyleyse sizin için Levent ve çevresinde, yalnız yaşamaya uygun, güvenlikli, 1+1 ya da 2+1, doğalgazlı evlere bakabiliriz. Peki, ev için ne kadar kira düşünüyorsunuz?
Gamze: Hımm, iş yerime ve şehir merkezine yakın bir ev için 2000-2500 TL civarında bir kira ödeyebilirim.
Mehmet Ali: Evet. Şu anda elimde size uygun iki ev var. Önce bilgisayardan bunları size göstereyim. Sonra evlere bakarız. Bu evlerden birinin kirası 2000 lira, diğerinin kirası 2250 lira. 2000 liralık evin metrekaresi daha büyük. 2250 liralık ev ise deniz manzaralı ve metro, tramvay, otobüs gibi ulaşım araçlarına daha yakın. Bu evden yürüyerek ulaşım araçlarına gidebilirsiniz.
Gamze: Evin ulaşım araçlarına yakınlığı benim için çok önemli. Bu yüzden bu ev benim için daha uygun.
Mehmet Ali: İsterseniz ben size daireyi gezdireyim böylece daha kolay karar verebilirsiniz.
Gamze: Peki, hemen gidelim.

5Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım.

1. Gamze Hanım nasıl bir ev arıyor?
2. Emlakçı hangi evleri öneriyor? Evler arasındaki farklar neler?
3. Gamze Hanım hangi evi görmek istiyor? Neden?
4. Sizce Gamze Hanım evi beğenecek mi?

YA SİZ?

1. Nasıl bir evde oturuyorsunuz?
2. Yeni bir eve taşınırken nelere dikkat ediyorsunuz?

DİL BİLGİSİ

Zarf-Fiiller

Fiil+(y) ArAk

Bu zarf-fiil, durum zarf fiilidir ve fiilin nasıl yapıldığını anlatır.
"-ArAk" is used for describing the way an action is done. "By doing something" might be regarded as the closest English equivalent of this form. (e. g. Türk filmleri izleyerek Türkçenizi geliştirebilirsiniz. → You can improve your Turkish by watching Turkish movies.)

NOT: Olmak ve gitmek kelimelerinden sonra "-(y)ArAk" zarf-fiili geldiğinde, bu kelimeler başka bir anlam ifade eder.
"When "-ArAk" follows the verbs "olmak" and "gitmek", it functions in an entirely different way and changes the meaning as follows: ^sic
Örnek:
Babam mühendis olarak çalışıyor. (My father works as an engineer.)
Hasta giderek iyileşiyor. (The patient is getting better day by day.)

Örnek:
Annesinin yanına koşarak gitti.
Her sabah okula yürüyerek gidiyorum.
Müzik dinleyerek ders çalışıyorum.
Türkçeyi, Türk dizilerini seyrederek öğrendim.
Ekmek yemeyerek kilo verdim.

6Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım.

1. Annem, yemeği ve temizliği şarkı söyle yapıyor.
2. Doğum günüme gel beni çok üzdün.
3. Beni bu şirkete müdür ol gönderdiler.
4. Boş zamanlarımı kitap oku değerlendiriyorum.
5. Ülkemiz git zenginleşiyor.

Fiil+(y)A fiil+(y)A

Bu zarf-fiil, fiilin nasıl yapıldığını anlatır. Bu zarf fiilde yapılan işin tekrarı söz konusudur. "-ArAk" zarf fiiliyle bu zarf fiilin cümleye kattığı anlam, birbirine çok yakındır. Bu nedenle çoğu zaman birbirlerinin yerine kullanılabilirler.
This form also describes the way an action is done and is quite similar to "-ArAk" suffix in terms of meaning, which makes these two forms almost completely interchangeable. This form also implies that the action mentioned is done repeatedly. (e. g. Turistlerle konuşa konuşa İngilizce öğrendim. I have learnt English by talking to tourists again and again.)

Örnek:
Bilgisayarın karşısında çalışa çalışa gözlerim ağrıdı.
Türkçe konuşa konuşa Türkçemi ilerlettim.
Birbirimizi görmeye görmeye unuttuk.
Piknikte güle oynaya eğlendik.

7Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım.

1. Spor yap yap sağlıklı bir insan oldum.
2. Göz gör gör yalan söylüyor.
3. Adem utan sıkıl patronundan zam istedi.
4. Ayşe doğum gününü anlat anlat bitiremedi.
5. O adam her zaman düşün düşün konuşur.

8Aşağıdaki cümleleri eşleştirelim.

9Aşağıdaki cümleleri tamamlayalım.

1. bir ayda üç kilo verdim.
2. sınavdan geçtim.
3. Türkçe öğrendim.
4. eve gittim.
5. yeni bir ev kiraladım.
6. dinlendim.
7. yemek yaptım.
8. rezervasyon yaptırdım.
9. televizyon izledim.
10. internete girdim.

10Aşağıdaki soruları cevaplayalım.

1. Nasıl güzel gitar çalabiliriz?
   .
2. Nasıl doktor olabiliriz?
   .
3. Nasıl kültürlü olabiliriz?
   .
4. Nasıl yabancı bir ülkeye gidebiliriz?
   .
5. Nasıl yemek yapabiliriz?
   .
6. Nasıl Taksim'e gidebiliriz?
   .
7. Nasıl sağlığımızı koruyabiliriz?
   .
8. Boş zamanlarımızı nasıl geçirebiliriz?
   .
9. Nasıl yabancı bir dil öğrenebiliriz?
   .
10. Yeni kelimeleri nasıl ezberleyebiliriz?
    .

DİNLEME

11Aşağıdaki görsellerle kelimeleri eşleştirelim.

1. eşya ( )
2. çekmece ( )
3. çöp ( )
4. ortaya toplamak / yığmak ( )
5. dolap ( )
6. atmak ( )

a — a woman throwing a full bag into a large rubbish bin
b — a hand holding a plastic rubbish bag in front of a pile of rubbish bags
c — hands opening a drawer full of colourful socks
ç — a woman taking clothes from a wardrobe
d — a large heap of clothes
e — a cluttered room full of boxes, baskets and household items

TAŞINMA TELAŞI

12Metni dinleyelim. Aşağıdaki tavsiyeleri sıraya koyalım.

1 QR code

1. Eşyalarınızı toplayın ve rahatça taşının. ( )
2. Gereksiz eşyalarınızı odadan çıkarın. ( )
3. Kendinize iki saat zaman verin. ( )
4. Eşyalarınızı üç gruba ayırın. ( )
5. Eşyalarınızı odanın ortasına toplayın. ( )

13Aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

1. Bütün evi toplamak için iki saat zaman ayırın. ( )
2. Dolaplardaki eşyaların hepsini saklayın. ( )
3. Bazı eşyalarınızı başka kişilere verebilirsiniz. ( )
4. Yeni evinize benzer eşyalardan almayın. ( )
5. Eski ve yeni eşyaları beraber kullanın. ( )

YAZMA

14Nerede oturuyorsunuz ya da aileniz nerede oturuyor? Aşağıdaki konulardan yararlanarak bir metin yazalım.

Konum ve büyüklük (yer, metrekare)
İç /dış özellikler (ısıtma, döşeme, güvenlik, bahçe, park, spor salonu vb.)
Ulaşım (metroya, otobüs duraklarına, iskeleye yakınlık)
Ev tipi (daire, müstakil ev, yurt vb.)
Merkeze yakınlık (çarşı, alışveriş merkezi, hastane vb.)
Evin yaşı ve durumu (eski, yeni, sıfır ev, tadilat durumu vb.)
Ev ile ilgili diğer detaylar (aidat, kaç kişi yaşıyor vb.)

a white house on a cloud above two people lying on grass

KONUŞMA

15Aşağıda verilen rollere uygun olarak arkadaşımız ile konuşalım.

1. kişi: Emlakçı
Kiracı ile konuşup, taleplerini öğrenin. Nasıl bir ev istiyorlar? Nerede istiyorlar?
Mevcut kiralık evlerden bahsedin.
Evlerin fotoğraflarını gösterin ve evlerle ilgili detaylı bilgi verin.
Ücretler hakkında bilgi verin.
Ev sahibi ile görüşün ve kiracı ile bir buluşma ayarlayın.

2. kişi: Kiracı
Siz kimsiniz? Nereden taşınacaksınız? Nasıl bir ev istiyorsunuz?
Kaç kişi kalacaksınız? Emlakçıya kendinizle ilgili bilgileri verin.
Emlakçının elindeki mevcut evleri inceleyin ve evler hakkında yorum yapın.
Ücretleri sorun.
Ev sahibi ile buluşun.

a family of four being shown into an empty house by an estate agent

B. HAVA BEDAVA SU BEDAVA

yaşıyordum, kullanmıyordum, ödüyor muydun, bilmiyor muydun

-Eskiden ailemle yaşıyordum ama şimdi yalnız yaşıyorum.
-Önceden işe gitmek için ulaşım aracı kullanmıyordum, yürüyordum.
-Öğrenciyken faturaları ödüyor muydun?
-Sen ders çalışmıyor muydun?

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1Aşağıdaki cümleler sizce hangi faturalarda bulunmaktadır? İşaretleyelim.

OKUMA

NEREYE GİDECEĞİZ?

two young women talking and smiling

Demet: Kendini nasıl hissediyorsun Nadia? Yorgun musun?
Nadia: Yorgunum. Fakat bu tatlı bir yorgunluk. Nihayet güzel bir ev bulduk. Ev arkadaşı oluyoruz. Ne güzel değil mi?
Demet: Evet ama çok işimiz var. Önce elektriğe, suya, doğalgaza, telefona ve internete abone olacağız.
Nadia: Haklısın ancak bunların hepsi bir günde olmaz. Bence iş bölümü yapalım.
Demet: Bence de. O zaman ben elektrik ve suya abone olayım. Sen doğalgaz, telefon ve internete abone ol.
Nadia: Olur. Peki, elektrik ve suya nasıl abone olacaksın? Sen hiç yeni bir ev için abonelik işlemleri yaptın mı?
Demet: Evet yaptım. Elektrik için TEDAŞ'a, su için İSKİ'ye gideceğim.
Nadia: Nasıl gideceksin? Biliyor musun?
Demet: Evet, önce otobüse sonra tramvaya bineceğim. Peki, sen bu işlemleri nasıl yapacaksın?
Nadia: Ben daha önce bilmiyordum ama arkadaşlarıma sorup öğrendim. Doğalgaz için İGDAŞ'a, internet aboneliği için Türk Telekom'a gideceğim.
Demet: Peki, nasıl gideceksin? Biliyor musun?
Nadia: Otobüse bineceğim ama daha önce burada hiç otobüse binmedim.
Demet: Otobüs için "İstanbul Kart" kullanabilirsin. İstanbul Kart tramvay, metro ve otobüs duraklarının yakınındaki satış yerlerinde var ve bütün ulaşım araçları için geçerli.
Nadia: Benim kartım var zaten. O zaman yarın ev için gerekli yerlere gidebilirim.
Demet: Ben de yarın gidebilirim ve sonra da taşınabiliriz. Peki, sonra faturaları nereye ödeyeceğiz? Biliyor musun?
Nadia: Hımm. Bilmiyorum. Ailemin yanında faturaları ben ödemiyordum. Sen daha önce faturaları ödüyor muydun?
Demet: Evet, ödüyordum. İstanbul'da faturaları Fatura Ödeme Merkezlerine ya da bankalara ödeyebiliyoruz.
Nadia: Ne güzel, sen her şeyi biliyorsun. Yarın buluşuyor muyuz?
Demet: Evet, buluşuyoruz. Yarın görüşmek üzere.
Nadia: Görüşmek üzere.

2Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım.

1. Bir eve taşınmak için önce neler gerekiyor?
2. Sizce Nadia neden her şeyi Demet'e soruyor?
3. Demet ve Nadia daha önce abonelik ve fatura ödeme işlemlerini yapıyorlar mıydı?
4. "İstanbul Kart" nerede kullanılır?
5. İstanbul'daki bir kişi faturalarını nereye ödeyebilir?

3Metne göre hangi işi yapmak için nereye gitmek gerek? Eşleştirelim.

YA SİZ?

Evinize hangi faturalar geliyor? En yüksek fiyatlı fatura hangisi?

DİL BİLGİSİ

Şimdiki Zamanın Hikâyesi

Şimdiki zamanın hikâyesi, geçmişte olan ve bir süre devam eden olayları anlatmak için kullanılır. Ayrıca geçmişte gerçekleşmesi çok yakın olup gerçekleşmeyen olayların anlatımında kullanılır.

"Şimdiki zamanın hikayesi" is used for describing actions which started happening in the past and continued for a while. In most cases, the action mentioned was either interrupted by a newer action or went on simultaneously with another continuous action. (e. g. Telefon çaldığında yemek yapıyordum. I was cooking when the phone rang. Eşim mutfağı temizlerken ben ütü yapıyordum. I was doing the ironing while my wife was cleaning the kitchen.)

This tense also functions as an equivalent of "was/were going to" and describes actions that did not actually happen but was very likely or about to happen in the past. (Dün tam seni arıyordum, telefonumun şarjı bitti . I was going to call you yesterday but my mobile battery went dead)

Örnek:
Eskiden bayramlarda aile ziyaretlerine gidiyorduk. Şimdi tatile gidiyoruz.
Seni hiç hatırlamıyorum. Bu kursa geliyor muydun?
Onunla aynı şirkette çalışmıyor muydun?
Önüne bak! Az kalsın düşüyordun.
Sınıfa girdim, o zaman öğretmen ders anlatıyordu.

4Aşağıdaki boşlukları örneklerdeki gibi dolduralım.

1. Çocukken evimizin bahçesinde oyna .
2. Ben önceden gök gürültüsünden çok kork .
3. Küçükken et ye ama şimdi eti çok seviyorum.
4. Onu ilk defa görüyorum. Sen daha önce onu tanı?
5. Öğrenciyken çok kitap oku ama şimdi zaman bulamıyorum.
6. Pınarlar buradan taşındı, bil?
7. Bir zamanlar annemi anla . Bugünlerde çok iyi anlıyorum.
8. Siz daha önce Ankara'da otur?
9. Gördün mü? Araba neredeyse adama çarp .
10. Eve girdim, annem mutfakta yemek yap .

5Aşağıdaki boşlukları "-DI, -(I)yor ve -(I)yordu" ile dolduralım.

a smiling grandfather holding a picture frame, surrounded by his family

Bugün 65. doğum günümü kutla1. Yanımda eşim, çocuklarım ve torunlarım var. Gençken 65. doğum günümü hiç hayal et2. "Ben hep genç kalacağım." san3. Doğum günümü, sadece arkadaşlarımla kutlamak iste4 çünkü ailemden sıkıl5.
Eskiden pastamın üzerinde yaşım kadar mum ol6. Mumları sevinçle söndür7. Mumlardan sonra pastanın yarısını ye8. Daha sonra hediyelerimi kabul et9. Arkadaşlarım bana hediye ver10. Ama artık yaşlan11. Şimdi yaşım kadar mum pastaya sığ12 bu yüzden pastamda bir tane mum var. Doğum günlerimde sadece bir dilim pasta ye13 çünkü hastayım. Artık daha az hediye al14 ama üzül15. Ailemin değerini bil16 ve doğum günlerimi her zaman onlarla kutlamak iste17.
Şimdi torunlarımla eğlen18. Pastanın güzel tadını çocuklarımda bul19.
En güzel doğum günü hediyem eşim. Çok mutluyum.

DİNLEME

ULAŞIM

6Aşağıdaki ulaşım araçlarından en çok hangisini kullanıyorsunuz?

six photos of means of transport — a ferry on the Bosphorus, cars in a traffic jam, a metro train at a station, a city bus, a red nostalgic tram, a modern tram in front of Ayasofya

7Metni dinleyelim. Aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

2 QR code

1. Dolmuşta İstanbul Kart kullanabiliriz. ( )
2. Nadia, Maslak'a sadece otobüsle gidebilir. ( )
3. Nadia, otobüsün numarasını başka birine sorarak öğrenecek. ( )
4. Otobüs durakları dolmuş duraklarının ilerisinde. ( )
5. İETT İstanbul'daki ulaşım araçlarının programını düzenliyor. ( )

8Metni tekrar dinleyelim, soruları cevaplayalım.

1. Nadia neden dolmuşa binmek istemiyor?
   
2. İETT'nin internet sitesinden ulaşım araçları hakkında hangi bilgiyi öğrenebiliriz? İşaretleyelim.
   Saatler ( ) İndirimler ( ) Ücretler ( )

YAZMA

9Aşağıdaki konularla ilgili bir arkadaşımızla iş bölümü diyaloğu yazalım.

KONUŞMA

10Fotoğraflara bakalım ve neler oluyor, anlatalım. Fotoğraflardaki sorunlara nasıl çözümler bulabiliriz? Sizce fotoğraflardaki kişiler bu sorunları nasıl çözecek?

five photos — a flooded bathroom, a finger on a row of circuit breakers, a plumber in a cap repairing a water heater, a man opening a smoking oven, a woman holding her nose next to a bucket under a sink pipe

11Aşağıdaki problemlerin hangisini evinizde yaşadınız?

• Musluk su akıtıyor.
• Vana patladı.
• Pencerenin kolu koptu.
• Kapı sıkıştı.
• Bulaşık makinesi bozuldu.
• Banyoyu su bastı.
• Elektrikler kesildi.
• Gaz sızıntısı var.
• Sigorta attı.
• Lavabo tıkandı.

12Sizce bu problemlerden hangisi daha önemli?

13Hangi problemleri kendi başınıza çözebilirsiniz?

14Hangi durumlarda yardıma ihtiyaç duyarsınız? Kimi çağırırsınız?

• tesisatçı
• elektrikçi
• mühendis
• arkadaş
• herhangi biri

C. YENİ BİR ŞEHİRDE HAYAT

gelirken, evdeyken, gitmişken, konuşuyorken, çıkacakken, gençken, çocukken

-Okula gelirken arkadaşımı gördüm.
-Babam evdeyken müziğin sesini fazla açmıyorum.
-Kantine gitmişken bana bir çay al.
-Müdür Bey konuşuyorken sekreter içeri girdi.
-Tam evden çıkacakken telefonum çaldı.
-Ayla Hanım gençken çok güzelmiş.
-Biz çocukken her gün parkta oynuyorduk.

HAZIRLIK ÇALIŞMASI

1Türkiye'deki ilk günlerinizde size neler değişik geldi?

2Aşağıdaki cümlelerden hangisi Türkiye'deki ilk gününüze ait düşüncelerinizi yansıtıyor? Örnekteki gibi nedenleriyle yazalım.

Heyecanlıydım. Çünkü ilk defa yeni bir ülkeye geliyordum.
Korkuyordum. Çünkü .
Mutluydum. Çünkü .
Sinirliydim. Çünkü .
Endişeliydim. Çünkü .
Rahattım. Çünkü .

OKUMA

İKİNCİ VATANIM TÜRKİYE

a glass of Turkish tea on a saucer, a blurred seaside view behind

Benim adım Sohaib. Beş saatlik bir uçuştan sonra Lahore'dan İzmir'e geldim. Yeni bir hayat, yeni bir şehir ve kültür beni bekliyordu. Hoş bulduk İzmir. Havalimanında herkes güler yüzlüydü. Dikkatimi ilk bu çekti. Yurdum Bornova'daydı. Havalimanından çıkıp doğruca oraya gittim. Yurdum çok güzeldi ve benim gibi farklı ülkelerden öğrenciler vardı. Orada diğer Pakistanlı öğrencilerle tanıştım. İlk gün yurtta dinlendik ve ertesi gün Pakistanlı arkadaşlarla İzmir'in en güzel yeri Konak'a gittik. Orada sahilde yürürken güzel bir kafe gördük ve kahvaltı yapmak için oraya oturduk. Kahvaltı bizi hem mutlu etti hem de şaşırttı. Kahvaltıda çeşit çeşit yiyecekler vardı. Türkler bu kadar büyük bir kahvaltıdan sonra gün boyunca başka bir şey yiyorlar mıydı? Bilmiyorduk. Kahvaltıda Türk çayı değil kahve istedim. Garsonun o bakışı hâlâ gözümün önünde. Çok sonra öğrendim ki Türkler çay olmadan kahvaltı yapmıyorlardı. Bizler Pakistan'da kahvaltıda sütlü çay içiyorduk ama Türkiye'de çaya süt koymak pek iyi bir fikir değildi. Türk arkadaşlarım bu fikre hiçbir zaman sıcak bakmadılar.

Gittikçe Türk kültürüne alışıyordum. Bir gün markete gittim ve kasiyer arkamdan "Hocam, hocam!" diye seslendi. Bana neden öyle seslendi? Anlamadım. Ben öğretmen değildim. "Hocam" kelimesi samimi bir hitapmış, sonradan anladım. Türkçeyi yavaş yavaş öğreniyordum ama sokak dili bazen derslerdeki Türkçeden farklı olabiliyordu. Örneğin İzmir'de simite "gevrek", çekirdeğe "çiğdem", domatese "domat" diyorlardı.

Ben ve Pakistanlı arkadaşlarım Türkiye'de kriket oynamak istiyorduk ama Türkler için futbol varken kriket bir spor değildi. Hatta Türklerin çoğu kriketi hiç bilmiyordu. Bizler Türk arkadaşlarımıza kriketi öğrettik ve şimdi haftada bir kere kriket maçı yapıyoruz. Tabii ki onlar da bize futbolu öğrettiler.

Bugün Türkiye'deki son günüm. Türkiye'de dört yılımı geçirdim. Yarın sabah ülkeme dönüyorum. Artık ikinci vatanım Türkiye, memleketim İzmir. Sizce Pakistan'a giderken yanımda ne götürüyorum? Tabii ki Türk çayı.

3Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayalım.

1. Sohaib hangi şehirde ve nerede kaldı?
2. Sohaib ve arkadaşları Türk kahvaltısına neden şaşırdılar?
3. Markette kasiyer Sohaib'e neden "Hocam" diye seslendi?
4. Türklerin kriket hakkındaki düşünceleri nelerdir?
5. Sizce Sohaib Türkiye için neden "ikinci vatanım" diyor?

YA SİZ?

Siz "ikinci vatanım" sözünden ne anlıyorsunuz? Sizin ikinci vatanınız var mı?
Sohaib ülkesine dönerken yanında ne götürüyor? Siz ülkenize dönerken yanınızda ne götüreceksiniz?

DİL BİLGİSİ

Zarf-Fiil (-ken)

Bu zarf-fiil, sonuna geldiği kelimeye durum ve zaman anlamı katar. Cümlenin anlamına göre geçmiş zaman, şimdiki zaman, gelecek zaman veya geniş zamanla kullanılır.
This gerund has the same meaning with 'when' and 'while'. It can be used in past, present continuous, future simple present tenses.

İsim / Sıfat+((y)ken ^sic

Bu zarf-fiili belirli bir zamanı ya da durumu işaret ederken kullanırız.
This adverbial is used to state a specific time or condition.

Örnek:
Ben hastayken annem hep başımda bekledi.
O zenginken son model bir arabası vardı.
Özge bekârken kendisine 1+1 ev aldı.
Küçükken çok sessizmişim.
Babam çocukken çok yaramazmış.

İsim + DA + (y)ken

Bu zarf-fiil bir yerde geçirilen zaman dilimini işaret ederken kullanılır.
This adverbial is used to describe a time period elapsed or spent at a specific place.

Örnek:
Sen dün sinemadayken ben evi temizliyordum.
Annem mutfaktayken babam da bahçede çiçekleri suluyordu.
Yusuf askerdeyken ailesini her zaman arıyordu.
Onlar evde yokken eve hırsız girmiş.
Ali ile beraber değilken daha mutluyuz.
Aklımdayken söyleyeyim, yarın ders olmayacak.

4Aşağıdaki cümleleri örneklerdeki gibi dolduralım.

1. Öğrenciler teneffüs deprem oldu.
2. Babam iş annem de benimle beraber okula geldi.
3. Sen üniversite ben de lisedeymişim.
4. Karnım aç başka bir şey düşünemiyorum.
5. Genç sağlığımızın kıymetini bilmiyorduk.
6. Fakir çok eşyamız yoktu ama mutluyduk.
7. Telefonum yok zamanımı kitap okuyarak geçiriyordum.
8. Yine yanımda şemsiyem yok yağmur yağdı.
9. Evde yalnız ne yapıyorsunuz?
10. Aklım söyleyeyim, sınavımız haftaya ertelenmiş.

Fiil+zaman eki+ken

"-ken" zarf-fiil eki fiillerle birlikte kullanılabilir. "-ken" zarf-fiil eki -( )r, -(I)yor, -mIş ve -AcAk zaman eklerinden sonra kullanıldığında farklı anlamlara gelmektedir. ^sic
The adverbial "-ken" can be used with verbs. Whenever followed by the time suffixes -Ir, -(I)yor, -mIş and -AcAk, "-ken" corresponds to a different meaning.

Fiil + A/Ir+ken

Bu zarf-fiil, bir eylem gerçekleşirken başka bir fiil ile kesildiğini veya bir iş devam ederken başka bir eylemin de birlikte gerçekleştiğini anlatır.
This adverbial is used to describe an action being interrupted by another, or two actions happening simultaneously.

Örnek:
Ben ders çalışırken annem sürekli bana yiyecek bir şeyler getiriyordu.
Onlar futbol oynarken hakem maçı durdurdu.
Sen burada uyurken biz de aşağıda yeni mobilyaları yerleştiriyorduk.
Ödevlerimizi yaparken kimseden yardım almıyoruz.
Siz okula gelirken hangi ulaşım araçlarını kullanıyorsunuz?

Fiil + (I) yor+ken

Bu yapı "fiil+ I/Ar+ken" ile yakın anlamlıdır. Aralarında küçük bir fark vardır. Burada -ken ekinin geldiği fiilin sürmekte olduğuna daha çok vurgu yapılmaktadır.
This form is close to "verb + I/Ar+ken" in terms of meaning. The only difference between these two adverbials is that the suffix -ken puts an emphasis on the continuity of the verb to which it is added.

Örnek:
Öğretmen ders anlatıyorken Murat not alıyordu.
Tatlı tatlı sohbet ediyorken birdenbire tartışmaya başladılar.
Sen yemek yapıyorken ben de tatlıları yapayım.
Onlar sana yardım etmiyorken sen neden onlara yardım ediyorsun?

Fiil + mIş + ken

Bu zarf-fiil, yapılan veya yapılacak olan bir işe ikinci bir iş ekleme anlamında kullanılır.
This adverbial is used to state an action to follow another action which has happened or will happen in the future.

Örnek:
İstanbul'a gelmişken tarihi yerleri de gezdim.
Evde yumurta bitti. Yumurta almak için markete gitmişken süt de alayım.
Ayağa kalkmışken bana da su getirir misin?
Buraya kadar gelmişken seni de görmeden gitmek istemedim.

Fill + AcAk + ken ^sic

Bu zarf-fiil, bir eylemin gerçekleşmeye yaklaştığını ama gerçekleşmediğini anlatır. Fiil tamamlanmadan önce başka bir olay birinci olayın gerçekleşmesini engellemektedir.
This adverbial is used to describe actions which were about to take place but actually did not. In such cases, the action concerned is withheld or impeded by another action which has taken place beforehand.

Örnek:
Tam evden çıkacakken üst komşular kahveye geldiler.
Tam seni arayacakken sen beni aradın.
Otobüse binecekken düştüm.
Duşa girecekken sular kesildi.

5Aşağıdaki cümleleri örneklerdeki gibi dolduralım.

1. Ders çalış müzik dinlemekten hoşlanmıyorum.
2. Film izle bir şeyler atıştırmak hoşuma gidiyor.
3. Eskiden işe git otobüse biniyordum, artık işe metroyla gidiyorum.
4. Türkiye çok güzel yemekler yedim, hepsinin tadı damağımda.
5. Alışveriş yap pazarlık ediyor musun?
6. Geçen gün salata yap parmağımı kestim.
7. Ben evde yok postacı gelmiş.
8. Hasta yemek yiyemiyor musun?
9. Annem çocuk çok yaramazmış.
10. Tophane'den geç İÜ Dil Merkezine uğrayıp beni de alır mısın?
11. Tam evden çık telefon çaldı.
12. Dışarı çık bana da bir gazete alır mısın?
13. İstanbul her hafta sonu Taksim'e gidiyordum.
14. Televizyon izle elektrikler kesildi.
15. Dışarıya çık alışveriş de yaptım.

6Uygun seçeneği işaretleyelim.

1. Tam ders çalış arkadaşımdan telefon geldi ve ders çalışamadım.
   a. -acakken b. -mışken
2. Pasta için gerekli malzemelerin hepsini aldık. Bütün malzemeleri al neden pasta yapmaktan vazgeçtin?
   a. -ıyorken b. -mışken
3. Öğretmen ders anlat öğrenciler de onu dinliyorlardı.
   a. -mışken b. -ırken
4. Tam annemi akşam sinemaya gitmek için ikna et babam eve geldi. İkna edemedim.
   a. -ecekken b. -mişken
5. Bu konu hakkında konuş dikkat et. İnsanlar yanlış anlayabilir.
   a. -muşken b. -urken
6. Daha geçenki yalanlarını unut hâlâ bana yalan söylüyorsun. Seni affedemem.
   a. -mayacakken b. -mamışken
7. Siz İngilizce öğren biz de Fransızca kursuna gidiyorduk.
   a. -mişken b. -irken
8. Aklıma gel söyleyeyim, yarın yağmur yağacak, yanına şemsiyeni al.
   a. -ecekken b. -mişken
9. Merve akşam için salata yap parmağını kesti.
   a. -ıyorken b. -mışken
10. Babam gazete oku erkek kardeşim de ödevlerini yapıyordu.
    a. -muşken b. -rken
11. Araba kullan telefonla konuşma. Aynı anda iki işi yapmak tehlikelidir.
    a. -ıyorken b. -acakken

DİNLEME

MERYEM'DEN LISA'YA TAVSİYELER

7Meryem ile Lisa hangi konular hakkında konuşuyorlar? İşaretleyelim.

3 QR code

two young women talking on the phone — one smiling in a café, one with glasses

YAZMA

8Aşağıdaki tabloyu dolduralım. Daha sonra ikili gruplar oluşturalım ve arkadaşlarımızla birbirimize sorular soralım.

KONUŞMA

9Sınıfta üçerli gruplar oluşturalım. Aşağıdaki sorulara tek tek cevap verelim, arkadaşlarımıza anlatalım.

1. İstanbul'a ilk geldiğiniz gün nasıldı?
2. Türklerle yemek yerken nelere dikkat ediyorsunuz?
3. Türk arkadaşlarınızla futbol ve politika hakkında konuşurken nelere dikkat ediyorsunuz?
4. Otobüse binecekken cüzdanınızın yanınızda olmadığını fark ettiniz, ne yaparsınız?
5. Bir arkadaşınız konuşurken onun sözünü kibar bir şekilde nasıl kesersiniz?
6. Daha önce hiç yanlış bir kelime kullandınız mı? Bir kelimeyi yanlış telaffuz ettiniz mi? O durumda neler yaptınız?
7. Yeni bir dil öğrenirken neler yapıyorsunuz?

İZLE - ÖĞREN

EVDEKİ İLK GÜNÜMÜZ

1Büşra ve Ece evlerindeki ilk günlerinde hangi problemi yaşadılar? İşaretleyelim.

1 QR code

a. Sular kesik. ( ) b. Evde elektrik yok. ( ) c. Evin kapısı kilitlenmiyor. ( )

2Metinde aşağıdaki sorulardan hangilerinin cevapları vardır? İşaretleyelim.

3Videoya göre aşağıdaki cümleler doğru ise "D" yanlış ise "Y" yazalım.

1. Ece ilk defa ailesinden ayrı yaşayacak. ( )
2. Ece ve Büşra abonelik işlemleri için iş bölümü yapmış. ( )
3. Elektriği apartman görevlisi açacak. ( )
4. Ece ve Büşra bu akşam başka bir yerde kalacak. ( )
5. Ece ve Büşra evi bu akşam temizleyecekler. ( )

video still — two young women sitting on a red sofa in a living room with moving boxes and a stack of books; on the wall a poster reading "PRAGUE" and a Don Quixote print

GÜNLÜK İFADELER

İPTAL ETME / REDDETME

illustration of two hands holding a document crossed out with a big red X and a pen

• Programı iptal etmek durumunda kaldık.
• Programı iptal ettik. Özür dileriz.
• İleri bir zamana atalım.
• Önemli bir işim çıktı.
• Başka bir gün görüşelim mi?
• O iş yattı.
• Bütün planlarım suya düştü.
• Bu projeyi rafa kaldırdık.
• Bu işi sonraya bırakalım.

KENDİNİ ÇEK

an hourglass with a small figure inside the falling sand

Aşağıdaki konuları düşünüp ülkenizin yüz yıl öncesini günümüzle karşılaştırarak anlatınız.

Yiyecekler
Düğünler
Giyim
Eğitim
İş hayatı
Boş zaman etkinlikleri
İletişim

MİKROFON SENDE

Üçer kişilik gruplar oluşturalım ve bir emlak ilan sayfası tasarlayalım. İlan sayfasındaki evlerin aşağıdaki özelliklerinden söz edelim.

Satılık / kiralık
Fiyat
Ev türü (Daire / Müstakil ev...)
Evin özellikleri
Kiracının özellikleri

a hand holding a small model house and a bunch of keys

KÜLTÜRDEN KÜLTÜRE

DÜNYADAN EVLER

turf houses with grass-covered roofs in Iceland

Torf Evler, İzlanda
İzlanda soğuk bir ülke olduğundan burada insanlar 9. yüzyıldan beri Torf evlerde yaşıyorlar. Bu evler onları soğuktan koruyor. Torf evlerin çatıları ve hatta duvarları çimle kaplıdır. İzlandalılar bu evleri özel bir toprak kullanarak inşa ediyor. Bu özel toprak sayesinde evlerin içi kışın sıcak oluyor. Torf evler UNESCO Dünya Mirası listesinde bulunuyor.

Mardin's yellow stone houses covering a hillside

Taş Evler, Mardin
Taş evler, Mardin şehrinin geleneksel evleridir. Eski Mardinliler bu evleri bölgedeki özel sarı bir taş ile inşa etmişlerdir. Mardin'in taş evleri genelde bir veya iki katlıdır. Evlerin çatısı düzdür. Yazın ve ilkbaharda insanlar bu düz çatılarda uyur. Taş evlerin büyük balkonları ve terasları vardır. Birden fazla ev aynı terası kullanır. Bu sebeple sosyal hayatta da insanlar genelde iç içedir.

traditional Japanese minka houses with steep thatched roofs among trees

Minkalar, Japonya
Minkalar, geleneksel Japon evleridir. Bu evlerin dik ve büyük çatıları vardır. Bu çatılar evleri yağmurdan korur. Çatılar büyüktür ama evlerin içi genelde küçük ve sadedir. Bu yüzden evlerin içinde az eşya vardır. Geleneksel Japon evlerinin bir diğer özelliği de kapılarıdır. Japon evlerindeki kapıları yana doğru iterek açabilirsiniz. Bu kapıların üzerinde Japon kültürüne ait geleneksel çizimler vardır.

EĞLENELİM ÖĞRENELİM

Bir kâğıda aşağıdaki gibi bir tablo çizelim. Bir arkadaşımız, aklından alfabeyi saysın ve biz bir süre sonra ona "Dur" diyelim. O bize hangi harfte kaldığını söylesin ve hepimiz o harf ile başlayan isim, şehir, ülke, hayvan, bitki ve eşya isimleri yazalım. Puan bölümüne birbirinden farklı her kelime için 10 puan, aynı kelimeler için 5 puan yazalım. Oyun sonunda en çok puanı toplayan arkadaşımız kazansın.

BİR ADIM ÖTESİ

"-ken" eki cümleye karşılaştırma anlamı da verebilir.

Ben kışın tatil yaparken arkadaşım yazın tatil yapıyor.
Kız kardeşimin el yazısı çok güzelken benimki çok çirkin.
O romantik filmleri severken ben tarih filmlerini severim.

NELER ÖĞRENDİK?

1Aşağıdaki fiilleri kullanarak boşlukları "-(y)ArAk" ve "-(y)A -(y)A" ile dolduralım.

yenmek · etmek · görmek · vermek · konuşmak · bakmak · özür dilemek · etmek · dinlemek · almak · silmek

1. Öğretmen eski konuyu tekrar derse başladı.
2. Yemek kitabına lezzetli yemekler yapıyorum.
3. Güzel günleri hayal uyudu.
4. Arkadaşlarını unuttu.
5. Arkadaşlarına borç parasız kaldı.
6. Müzik spor yaptı.
7. Adam bir hata yaptı ve oradan ayrıldı.
8. Türkçeyi unuttu.
9. Toz ve camları yeni evini pırıl pırıl yaptı.
10. Fenerbahçe, karşı takımı şampiyon oldu.

2Aşağıdaki cümleleri "-(y)ken" zarf-fiilini kullanarak yeniden yazalım.

1. Burcu'nun saçı kahverengiydi ve o zamanlar Burcu daha güzeldi.
   .
2. Ahmet zayıftı ve daha sağlıklıydı, kilo aldıktan sonra pek çok sağlık problemi yaşadı.
   .
3. Ben duştaydım, o zaman telefon çaldı.
   .
4. Ben tatildeydim, o zaman eve hırsız girmiş.
   .
5. Torunlarımla birlikteyim ve gözüm hiçbir şey görmüyor.
   .

3Aşağıdaki boşlukları "-DI ve -(I)yordu" ile tamamlayalım.

Dün gece uyu1. Bir su sesi ile uyan2. Yataktan kalkıp sesi takip et3. Ses banyodan gel4. Banyonun kapısını aç5. "Ne var?" diye adımımı at6, ayağım sırılsıklam oldu. Eyvah, banyoyu su basmış! Şofbenin vanası patlamış, vanadan su fışkır7. Tuvalet kâğıtları, deterjanlar, kirli çamaşırlar, bütün eşyalar ıslaktı. Hemen dışarı çık8. Evin vanasını kapatıp evdeki suyu kes9. Bütün gece banyodaki suyu boşalt10 ve banyoyu temizle11. Sabah işe gidemedim. Hemen bir tesisatçı ara12 ve tesisatçı vanayı tamir etti. İyi ki o akşam evdeydim.

4Uygun seçeneği işaretleyiniz.

1. Mehmet işe giderken / gitmişken otobüse biner.
2. Ali tam evden çıkmışken / çıkacakken misafir geldi, evden çıkamadı.
3. Onlar yemek yerken / yemişken ben film izledim.
4. Aklıma gelmişken / geliyorken söyleyeyim yarınki toplantı ertelendi.
5. Siz ders çalışırken / çalışmışken müzik dinler misiniz?
6. İşten dönerken / dönmüşken markete uğramadın mı?
7. Biz çay içerken / içmişken kurabiye yeriz.
8. Babam yemek yapacakken / yapıyorken ben de pasta yapıyordum.
9. Daha evden çıkmamışken / çıkmıyorken yağmur yağmaya başladı. Çıkmaktan vazgeçtim.
10. Tam duşa girmişken / girecekken sular kesildi. Duşa giremedim.

ÖZ DEĞERLENDİRME

Bunları Türkçede yapabilir misiniz? Her cümle için kendinize bir puan veriniz. 1: Yapamam, 2: Biraz yapabilirim, 3: Yapabilirim, 4: İyi yapabilirim, 5: Çok iyi yapabilirim.

KELİME LİSTESİ

İSİMLER

• abone
• acil
• bedel
• borç
• boru
• civar
• çöp
• deneyim
• depozito
• doğal gaz
• döşeme
• durum
• emlak
• etki
• fatura
• halat
• ısıtma
• ihtiyaç
• imdat
• iş bölümü
• işlem
• jandarma
• kiralık
• kombi
• konum
• masrafsız
• mevki
• muhit
• müstakil
• nezih
• ödeme
• ömür
• pazarlık
• sahip
• satış
• sızıntı
• sigorta
• şofben
• tarife
• tesisatçı
• tüketim
• uyum
• vana
• vergi

FİİLLER

• akıtmak
• atıştırmak
• ayırmak
• benzemek
• boşaltmak
• bozulmak
• değerlendirmek
• doldurmak
• fışkırmak
• ısınmak
• ilerletmek
• kopmak
• kurtulmak
• sığmak
• sıkışmak
• sızdırmak
• söndürmek
• telaşlanmak
• tıkanmak
• yansıtmak
• yığmak
• zenginleşmek